Zalecenia żywieniowe w zawale mięśnia sercowego
Zawał serca jest to śmierć komórek mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem, na skutek zamknięcia tętnicy wieńcowej doprowadzającej krew do danego obszaru serca. Im większa średnica zamkniętego naczynia, tym większy obszar serca ulega obumarciu.
Do głównych czynników ryzyka wystąpienia choroby niedokrwiennej serca, a w konsekwencji zawału, należą: wiek, styl życia i dieta oraz obciążenia genetyczne. Na pierwszy i ostatni czynnik nie mamy wpływu, natomiast na całą resztę już tak. Palenie papierosów, nieodpowiednie żywienie, mała aktywność fizyczna oraz otyłość przekładają się często na podwyższone ciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu oraz występowanie cukrzycy.
Odpowiednia i dobrze zbilansowana dieta zmniejsza ryzyko wystąpienia kolejnego zawału serca, hamuje rozwój miażdżycy, obniża ciśnienie krwi i pozwala zrzucić zbędne kilogramy. Dlatego po powrocie do domu należy dokładnie przyjrzeć się, co serwujemy sobie w ciągu dnia. Dieta po zawale serca powinna być lekkostrawna i niskotłuszczowa, czyli taka jak w profilaktyce miażdżycy i chorobach układu krążenia.
Ale co jeść przez pierwsze siedem dni od wystąpienia incydentu sercowego? Przez pierwszą dobę zaleca się dietę płynną opartą na sokach owocowych i warzywnych, mleku i koktajlach mlecznych, kleikach i herbacie. Przez kolejne sześć dni powinniśmy przestrzegać diety lekkostrawnej, ubogoenergetycznej. W ciągu dnia pamiętajmy o regularności w spożywaniu posiłków. Śniadanie zjadamy rano po przebudzeniu lub do godziny od przebudzenia, obiad w połowie dnia, a ostatni posiłek trzy godziny przed snem. W ciągu dnia spożywamy dwie przekąski. Pamiętajmy o dobrym nawodnieniu organizmu wodą niskosodową.
Z diety należy wykluczyć produkty przetworzone, wzdymające i ciężkostrawne: kapustę, nasiona roślin strączkowych, produkty zbożowe pełnoziarniste, cebulę, czosnek i por oraz inne, które z doświadczenia są źle trawione. Niewskazane są potrawy smażone i pieczone, dlatego należy przygotowywać posiłki w wodzie lub na parze. Pomoże nam to również wykluczyć zbędny tłuszcz z jadłospisu. Ograniczeniom podlega również spożycie cholesterolu, którego dopuszczalne wartości uzależnione są od stężenia we krwi i hiperlipidemii.
Ograniczeniom ulega sól kuchenna do 3,5g na dobę. Należy zdać sobie sprawę, że największe ilości soli znajdują się w serach żółtych, typu feta, pleśniowych, fromage, ziarnistych, topionych. Wędliny, śledzie, ryby wędzone i przetwory rybne to kolejna grupa produktów dostarczająca spore ilości sodu do naszej diety. Spore ilości soli dodawane są do pieczywa. Bezpośrednio po zawale mięśnia sercowego musimy zrezygnować z produktów marynowanych, konserwowych i kiszonych oraz przekąsek słonych, fast foodów, dań gotowych do podgrzania czy przypraw zawierających glutaminian sodu i jego pochodne.
Sól zastępujemy naturalnymi ziołami lub mieszankami przypraw. Gotowanie na parze pozwoli zachować nam naturalny smak i zapach przygotowywanych posiłków. Będą one znacznie smaczniejsze, co pozwoli nam na szybsze zaakceptowanie zmian.
Ograniczeniom podlegają napoje podnoszące ciśnienie krwi: naturalna kawa, mocna herbata, napoje typu cola, napoje energetyczne oraz alkohol.
W pierwszym tygodniu po zawale mięśnia sercowego wybierajmy pieczywo białe, chrupkie, makarony z mąki durum oraz ryż i kasze.
Dobrym źródłem białka w naszej diecie będą ryby, indyk, kurczak, cielęcina, królik, dziczyzna oraz odtłuszczone przetwory mleczne. Dobrej jakości białko ma kluczowe znaczenie dla regeneracji naszego serca. W ciągu tego tygodnia możemy spożyć dwa żółtka. Białko nie podlega ograniczeniom.
Pożądanymi tłuszczami w diecie są jednonienasycone kwasy tłuszczowe (oliwa z oliwek, olej rzepakowy) oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe (tłuste ryby morskie, olej lniany, kapsułki z kwasami omega-3). Unikamy nasyconych kwasów tłuszczowych (zawartych w mięsie oraz tłustych przetworach mlecznych) oraz izomerów trans nienasyconych kwasów tłuszczowych (które znajdują się w wyrobach cukierniczych i żywności typu fast food).
Dieta powinna obfitować w warzywa oraz owoce, które spożywamy pięć razy dziennie. Stanowią one istotne źródło witamin, minerałów, błonnika i antyoksydantów. Udowodniono, że każda dodatkowa porcja warzyw i owoców zmniejsza ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych o około 4%.
Kolejnym krokiem jest wprowadzenie zaleceń żywieniowych w miażdżycy i chorobie niedokrwiennej serca. Warto podkreślić, że zmiana stylu życia jest podstawą profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych powszechnie rekomendowaną zarówno przez towarzystwa kardiologiczne amerykańskie, europejskie, jak i polskie.
Autor: Katarzyna Mraczek - Dietetyk