Zalecenia żywieniowe w cukrzycy ciążowej
Dieta cukrzycowa opiera się na zasadach żywienia osób zdrowych
1. Celem diety jest wyrównanie stężenia glukozy we krwi i uzyskanie normoglikemii. Dietę należy traktować jak lekarstwo i wszystkie produkty spożywać w określonych ilościach. Dieta ma na celu osiągniecie należnej masy ciała, utrzymanie jej na prawidłowym poziomie, dostarczenie składników pokarmowych oraz zapobieganie powikłaniom. Dieta ma zawsze charakter indywidualny i może być modyfikowana w trakcie jej stosowania.
2. Zawsze spożywaj trzy posiłki główne i od trzech do pięciu przekąsek dziennie.
3. Jedz regularnie - posiłki spożywaj o stałych porach i w jednakowych ilościach każdego dnia.
4. Zaczynaj dzień od śniadania nie później niż o 8.30.
5. Przerwy między posiłkami powinny wynosić 2 do 3 godzin (+/- pół godziny)
6. Kończ dzień lekką kolacją krótko przed snem.
7. Kobieta w ciąży nie powinna być głodna. Nie oznacza to jednak, że możesz się przejadać.
8. Urozmaicaj posiłki. Do każdego posiłku jedz warzywa. Nie zapominaj o owocach w ciągu dnia.
9. W przypadku dużego głodu przed posiłkiem lub uczuciem głodu pomiędzy posiłkami jedz surowe warzywa lub produkty o niskim indeksie glikemicznym.
10. Zalecane techniki kulinarne: gotowanie w wodzie i na parze, grillowanie, duszenie z małą ilością tłuszczu, pieczenie.
11. Ogranicz spożycie tłuszczów zwierzęcych, cukru i bezwzględnie alkoholu. Są one najbar-dziej szkodliwe dla Twojego zdrowia.
12. Wypij minimalnie 7 szklanek wody w II trymestrze i 8 szklanek wody III trymestrze (woda niegazowa - może być z cytryną, imbirem...).
13. Zwiększ aktywność fizyczną.
14. Zawsze miej przy sobie jakąś przekąskę lub coś słodkiego.
15. Kaloryczność przeciętnej diety zależy od masy ciała, wzrostu, wieku, aktywności fizycznej i aktualnego trymestru ciąży.
- Zapotrzebowanie energetyczne wynosi 35 kcal/kg należnej masy ciała, czyli 1500-2400 kcal.
- węglowodany 40% - 50%
- białko 1,3g/kg
- tłuszcze 20-30%
16. W przypadku pacjentek z prawidłowym BMI przyrost masy ciała wynosi 8-12kg. Dla pacjentek z nadwagą lub otyłością komponuje się dietę niskokaloryczną, gdzie przyrost masy ciała wynosi max. 7kg (BMI >29kg/ m2). Dla BMI <19,8kg/m2 prawidłowy przyrost masy ciała to 18kg.
17. Prowadź dzienniczek żywieniowy. Dzięki temu łatwiej będzie Ci kontrolować ilość i jakoś spożywanych posiłków, a specjaliście wyeliminować błędy żywieniowe.
Węglowodany (min. podaż 130g)
Stanowią największy udział procentowy w diecie. Mają największy wpływ na wartość glikemii. Cukry pochodzenia roślinnego. Powodują poposiłkowy wzrost stężenia cukru we krwi. Dzielimy je na cukry proste i złożone.
Cukry złożone znajdują się w nieprzetworzonej żywności.
Cukry proste stanowią główne źródło energii i nie wymagają trawienia. Głównym źródłem są: cukier rafinowany, wyroby cukiernicze, słodycze, soki owocowe, miód, dżemy, konfitury, słodzone napoje gazowane. Są to produkty niewskazane.
Węglowodany proste znajdują się również w pieczywie, owocach i nabiale, które należy włączyć do jadłospisu.
Pomocne w określeniu ilości przyjmowanych węglowodanów mogą być wymienniki węglowodanowe lub wybór produktów o niskim indeksie glikemicznym.
Tłuszcze
Są najbardziej kalorycznym składnikiem posiłków. Tłuszcze ułatwiają i są nośnikiem witamin A, D, E, k. Wpływają w pośredni sposób na stężenie glukozy we krwi spowalniając pracę żołądka.
Zaleca się, aby głównym źródłem tłuszczów w diecie były: masło lub margaryna, mięso, wędliny, produkty mleczne oraz awokado, nasiona i orzechy oraz oleje roślinne. Warto zrezygnować ze słoniny, boczku, smalcu oraz tłustych podrobów.
Spożywanie posiłków bogatych w tłuszcz nieuchronnie prowadzi do nadwagi.
Białko
Pełni ważną rolę budowania mięśnie i tkanek, powstawania enzymów i hormonów. Znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego: mięso, ryby, jajka, sery, produkty pochodzenia roślinnego: orzechy i fasola.
Warzywa
Polecane diabetykom, ponieważ zawierają duże ilości błonnika, który bezpośrednio wpływa na poziom glukozy we krwi. Powinny być spożywane do każdego posiłku, najlepiej w formie surowej.
Ziemniaki i nasiona roślin strączkowych należy spożywać z umiarem, ponieważ szybko podnoszą stężenie cukru.
Chleb i pieczywo podnosi stężenie cukru we krwi, dlatego ważny jest odpowiedni wybór. Polecany jest chleb graham, żytni, razowy, wieloziarnisty, orkiszowy, maca razowa. Niższym indeksem glikemicznym charakteryzuje się pieczywo czerstwe i schłodzone opiekane w tosterze. Kluczowe wydaje się czytanie etykiet i unikanie chleba z dodatkami (karmel, miód, melasa, słód).
Produkty zbożowe bogate w błonnik pokarmowy to: ciemne pieczywo, razowy makaron, ciemny ryż, inne.
Owoce
Zawierają cukry proste, które szybko podnoszą poziom glukozy we krwi. Z tego powodu owoce spożywamy w kilku porcjach w ciągu dnia. Niewskazane jest spożywanie owoców z puszki, kandyzowanych, suszonych, w postaci dżemów i konfitur.
Autor: Katarzyna Mraczek - Dietetyk
Literatura:
1. Helena Ciborowska, Dietetyka
2. https://cukrzyca.info.pl/