Udar mózgu
Zawał mózgu (zwany dawnej apopleksją z gr. „paraliż”; incydent mózgowo – naczyniowy) jest to zespół objawów utrzymujący się ponad 24 godziny związany z nagłym wystąpieniem ogniskowego lub uogólnionego zaburzenia czynności mózgu, która nie ma innej przyczyny niż naczyniowa.
Udary mózgu przede wszystkim dzielimy na dwa podstawowe typy: niedokrwienny i krwotoczny.
Udary niedokrwienne to około 85-90% przypadków. Może do nich dojść gwałtownie w wyniku przedostania się materiału zakrzepowego do światła naczynia mózgowego, ale także nastąpić wolniej w skutek zmian strukturalnych naczyń (miażdżycowych) narastających latami. W zależności od przyczyny udaru niedokrwiennego możemy wyróżnić trzy podtypy: zakrzepowo – zatorowy, zatorowy i hemodynamiczny (krytycznego spadku regionalnego przepływu mózgowego i spadek ciśnienia tętniczego krwi – bez przeszkody w naczyniu)
Udary krwotoczne (wylew krwi do mózgu) to 10 – 15% przypadków. Może do niego dojść w wyniku, np. pęknięcia tętniaka, pęknięcia osłabionego naczynia spowodowanego wzrostem ciśnienia tętniczego krwi, malformacji naczyniowej oraz skazy krwotocznej. Należy jak najszybciej zróżnicować typ udaru (badanie TK głowy).
Udary możemy również podzielić ze względu na dynamikę:
- Przejściowe napady niedokrwienne (TIA), gdzie objawy zwykle ustępują w ciągu 24 godzin;
- Udar ustępujący (RIND), gdzie objawy ustępują w ciągu trzech tygodni;
- Udar dokonany (CS), gdzie objawy utrzymują się na stałym poziomie lub nasilenie maleje tylko częściowo;
- Udar postępujący (PS), gdzie objawy występują nagle, następnie narastają stopniowo lub postaci kolejnego zaostrzenia.
Udary charakteryzują się niezwykle specyficznymi objawami, dlatego natychmiast dzwoń pod numer alarmowy, gdy zauważysz u osoby w Twoim otoczeniu:
- Asymetrię twarzy – objawia się opadaniem kącika ust po jednej stronie;
- Osłabienie kończyn po jednej stronie – chory ma problem z poruszeniem kończyny górnej i/lub dolnej, nawet do całkowitego paraliżu, uczucie drętwienia połowy ciała;
- Zaburzenia widzenia – podwójne widzenie, ograniczenie pola widzenia aż do utraty wzroku najczęściej na jednym oku;
- Zaburzenia równowagi – występuje problem z poruszaniem się, chód zachwiany (chory potyka się), ma problemy z ubieraniem się, np. zapięcie guzików;
- Zaburzenia mowy – mowa może stać się bełkotliwa a nawet całkowicie niezrozumiała, chory krztusi się przy jedzeniu i piciu;
- Nagły silny ból głowy;
- Zaburzenia świadomości do utraty przytomności – chory staje się senny, nie wie gdzie jest, co się z nim dzieje albo całkowicie traci przytomność.
Komórki mózgowe są bardzo wrażliwe na brak tlenu i zaczynają obumierać już po 4 minutach niedotlenienia. Zastosowane leczenie powinno rozpocząć się nie później niż 3 godziny od rozpoczęcia udaru w szpitalu, najlepiej na oddziale udarowym.
NIE ZWLEKAJ, WEZWIJ POGOTOWIE RATUNKOWE 999 LUB 112 – PAMIĘTAJ LICZY SIĘ KAŻDA MINUTA!!!
Pierwsza pomoc w przypadku wystąpienia powyższych objawów:
- Natychmiast wezwij pogotowie ratunkowe;
- Zapewnij komfort termiczny i psychiczny;
- Osobę z zaburzeniami świadomości ułóż w pozycji bezpiecznej i kontroluj podstawowe funkcje życiowe;
- W przypadku braku oddechu natychmiast rozpocznij podstawowe zabiegi resuscytacyjne w schemacie 30:2.
Aby uniknąć zachorowania należy zastosować profilaktykę pierwotną, która polega na zapobieganiu rozwijania się schorzeniom sprzyjającym udarom, takich jak: cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca. Nie zapominajmy o prowadzeniu zdrowego stylu życia, uprawiania sportu, a w przypadku borykania się z przewlekłymi chorobami nie zapominajmy wykonywać badań kontrolnych, ścisłego przestrzegania ustalonego leczenia przez lekarza prowadzącego.
Autor: Natalia Więcek - Ratownik Medyczny