Trening a odżywianie
Efektywny trening to nie tylko sama aktywność i zaplanowane ćwiczenia, ale także odpowiednie odżywianie i nawodnienie. Zaplanowany trening 5-6 razy w tygodniu wymaga odpowiedniego przygotowania, ponieważ nasz organizm produkuje energię szybciej niż w trakcie spontanicznej aktywności. Organizm czerpie energię z posiłków, a w szczególności z węglowodanów i tłuszczów, które w procesie trawienia rozpadają się na mniejsze cząsteczki krążące w krwiobiegu. Białka pełnią inne funkcje niż energetyczne i to od nich zależy prawidłowe funkcjonowanie organizmu. W przypadku niedoborów węglowodanów i tłuszczów, organizm będzie wykorzystywał białko w celach energetycznych.
Dieta osoby aktywnej powinna uwzględniać składniki wspomagające prawidłową budowę kości i mięśni. Wraz z potem tracimy znaczną ilość wapnia, dlatego dieta powinna uwzględniać produkty bogate w wapń (nabiał, małe ryby, strączki czy bakalie). Nie można zapomnieć o witaminie D, która pełni istotną rolę w budowie czy odbudowie kości. W transporcie tlenu do tkanek bierze udział żelazo. Aby nie doprowadzić do niedokrwistość z niedoboru należy uwzględnić produkty o dużej zawartości żelaza, takie jak: czerwone mięso, wątróbkę, jaja, płatki zbożowe, otręby czy warzywa zielone. Istotne w diecie są produkty zawierające antyoksydanty, witaminy i minerały w tym cynk, które chronią organizm przed infekcjami i uszkodzeniami struktury jądra komórkowego.
Żywienie osób aktywnych opiera się na zasadach zdrowego żywienia, a jadłospis bazuje na już odpowiednio zbilansowanym jadłospisie, który stosujemy w dni poza treningiem. W godzinach dopołudniowych spożywamy największe ilości pokarmu, a mniejsze wieczorem. Produkty z pełnego przemiału, ciemne pieczywo, razowe makarony i kasze, będą właściwym źródłem węglowodanów w diecie. Uwalniają one energię powoli przez co najmniej 3 godziny. Warto je spożywać 2 godziny przed planowanym treningiem (razowy makaron z sosem pomidorowym i anchovies). Węglowodany proste szybko podnoszą cukier we krwi i mogą być stosowane pół godziny przed treningiem (suszone owoce z jogurtem). Tłuszcz w diecie najlepiej dostarczać wraz z tłustymi rybami czy olejami spożywanymi na zimno. Mięso w naszej diecie powinno być chude i dobrej jakości. Wbrew utartym przekonaniom nadmierna podaż białka nie doprowadzi do zwiększenia masy mięśniowej. Do każdego posiłku powinniśmy wypijać wodę. Woda warunkuje utrzymanie odpowiedniej wydolności i formy w trakcie treningu, dlatego nie możemy zapominać o regularnym nawadnianiu w trakcie całego dnia.
Jeśli aktywność fizyczna nie trwa dłużej niż 90 minut nie musimy przyjmować dodatkowych posiłków. Inaczej jest w przypadku wody, którą pijemy regularnie co 15-20 minut lub w każdej przerwie w sesji treningowej. W przypadku treningu dłuższego niż 90 minut do regeneracji warto wykorzystać przekąski, które szybko podnoszą cukier we krwi (duży owoc, garść bakalii, koktajl mleczno owocowy).
Istotne są posiłki potreningowe. Służą one regeneracji glikogenu w mięśniach oraz odbudowie mięśni. Najlepiej jeśli są spożywane od 30 minut do 2 godzin po treningu (warzywa z ryżem i chudym mięsem).
Dieta osoby aktywnej fizycznie nie powinna być komponowana z uwzględnieniem produktów gotowych, fast foodów czy dań z mikrofali. Żywność taka ma niską gęstość odżywczą co w przypadku dłuższego stosowania może doprowadzić do niedoborów.
Każda dyscyplina sportowa wymusza indywidualizację dietetyczną. W przypadku zmniejszenia lub zwiększenia masy ciała, spadku formy, koncentracji oraz zmniejszenia zdolności do wysiłku warto skonsultować się z trenerem i dietetykiem sportowym.
Autor: Katarzyna Mraczek - Dietetyk