Szczepienie przeciwko WZW – czy konieczne?
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) to choroba, która może skończyć się poważnymi powikłaniami lub nawet śmiercią. Na niektóre typy WZW opracowano szczepionki. Czy jednak ich używanie jest rzeczywiście konieczne?
Wirusowe zapalenie wątroby (łac. Hepatitis) nie jest wcale rzadkim schorzeniem, które dotyka jedynie marginalną część populacji. Dane statystyczne dobrze oddają skalę problemu z WZW. Według wyliczeń Światowej Organizacji Zdrowia nawet 300 mln ludzi na świecie może być przewlekle zakażonych wirusowym zapaleniem wątroby typu B i C, a dalsze 1,4 mln cierpi na WZW typu A. Co roku wirusowe zapalenie wątroby powoduje 1,4 mln zgonów (źródło: http://www.who.int/hepatitis/news-events/hepatitis-testing-guidelines-news/en/). W Polsce nosicielami WZW typu B jest około 500 tys. osób, a co roku kolejnych 1500 Polaków ulega zakażeniu tym wirusem (źródło: http://www.zoltytydzien.pl/co_to_jest_wzw/wzw_typu_a_i_b_w_polsce.aspx). Według amerykańskich badań WZW typu B jest nawet 100 razy bardziej zakaźne niż wirus HIV (źródło: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14604737).
Czym jest WZW i jakie powoduje zagrożenia?
WZW jest chorobą wątroby, którą powodują wirusy. Wyróżnia się kilka różnych typów tego zakażenia. Wirusowe zapalenie wątroby A wywoływane jest przez wirus HAV (Hepatitis A Virus), który przenoszony jest drogą pokarmową. Stąd często WZW typu A nazywana bywa żółtaczką pokarmową. Należy podkreślić, że to jedna z najczęściej występujących chorób zakaźnych na świecie. Szacuje się, że nawet 20% chorych może wymagać hospitalizacji (u 10% następuje nawrót choroby), a jednym z groźnych powikłań może być nadostre zapalenie wątroby, które w połowie przypadków kończy się zgonem (źródło: Duszczyk E.; Przewodnik Lekarza, 2001, nr 3 (27), str. 64-67). Na WZW typu A może zachorować osoba, która wypije zakażoną wirusem wodę lub nawet spożyje pokarm umyty w takiej wodzie. Zachorować można także przez bliski kontakt z zakażoną osobą.
Wirusowe zapalenie wątroby typu B wywołuje wirus HBV (Hepatitis B Virus). Dolegliwość tę potocznie nazywa się żółtaczką wszczepienną. Należy podkreślić, że wirus HBV jest drugim po paleniu tytoniu czynnikiem, który wywołuje raka. W 80% przypadków to rak wątrobowokomórkowy. Dodatkowo WZW typu B może powodować nadostre zapalenie wątroby lub jej marskość (źródło: http://www.who.int/csr/disease/hepatitis/whocdscsrlyo20022/en/index1.html). Najczęściej do zakażenia tym typem wirusowego zapalenia wątroby dochodzi poprzez kontakt z zakażoną krwią lub z wydzielinami zakażonej osoby.
Często również mówi się o WZW typu C, który powoduje zakażenie wirusem HCV. To szczególnie niebezpieczny typ WZW, ponieważ rozwija się nie tylko długo, ale również bezobjawowo. Chory może nie być świadomy nawet przez długi czas, że wirus niszczy jego wątrobę, a przy okazji może także zarażać inne osoby (np. poprzez kontakty seksualne). WZW typu C wykrywane jest za pomocą testu serologicznego na obecność wirusa HCV.
Szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby
Zarówno na wirusowe zapalenie wątroby A, jak i B dostępne są szczepionki. Niestety, na WZW typu C nie wynaleziono jeszcze szczepienia ochronnego, dlatego w tym przypadku ważna jest przede wszystkim profilaktyka. Szczepionka na wirusowe zapalenie wątroby typu A podawana jest domięśniowo. W ciągu czterech tygodni od zastrzyku w organizmie tworzą się przeciwciała, które chronią przed zarażeniem ponad 20 lat. Przed WZW typu A powinny być szczepione przede wszystkim dzieci i młodzież, podróżujący do krajów z wysokim wskaźnikiem zakażeń WZW typu A, a także pracownicy służby zdrowia, osoby produkujące i przewożące żywność oraz przedstawiciele różnych grup ryzyka (np. narkomani, homoseksualiści). Nie należy podawać tej szczepionki kobietom w ciąży. Szczepionka przeciwko WZW typu A nie jest obowiązkowa, a jedynie zalecana, co sprawia, że jej przyjęcie jest odpłatne. Być może właśnie dlatego nie jest zbyt popularna wśród dzieci i młodzieży. Szacuje się, że co roku przyjmuje ją 7,7 tys. Polaków do 19. roku życia (źródło: http://dzieciwpolsce.pl/statystyka/37/szczepienia-zalecane-wsrod-dzieci-i-mlodziezy/wykresy/glowny/2014).
Inaczej sytuacja wygląda ze szczepionką przeciwko WZW typu B, która od 1994 roku jest obowiązkowa w Polsce dla niemowląt. Rocznie jest sczepionych 99,4% dzieci w naszych kraju przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby tego typu (źródło: http://dzieciwpolsce.pl/statystyka/36/szczepienia-ochronne-dzieci-i-mlodziezy/wykresy/glowny/2014). Preparat jest podawany w trzech dawkach. Pierwsza z nich jest aplikowana już w ciągu pierwszej doby od urodzenia dziecka, a kolejne w drugim i siódmym miesiącu życia. Szczepionka jest refundowana przez NFZ.
Skuteczność szczepienia przeciwko WZW
Wspominaliśmy już, jakie mogą być konsekwencje zachorowania na wirusowe zapalenie wątroby. Szczepienie jest koniecznym krokiem, jeśli chce się wyeliminować większość z tych zagrożeń. Dotyczy to zarówno WZW typu A, jak i B. Prowadzone badania skuteczności szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B pokazały, że średnio jedynie u 14% dzieci wytwarza się bardzo niski poziom przeciwciał anty HBs, a tylko u 4% szczepionych nie tworzą się w ogóle przeciwciała. To pokazuje wysoką skuteczność szczepień. Właśnie one przyczyniły się do znacznego obniżenia zapadalności na WZW w Polsce (źródło: http://www.czytelniamedyczna.pl/2071,skutecznosc-szczepienia-przeciwko-wirusowemu-zapaleniu-watroby-typu-b-w-pierwszy.html). W tej sytuacji można z całym przekonaniem podkreślić, że szczepienie jest nie tylko przydatne, ale wręcz konieczne do skutecznej walki z wirusowym zapaleniem wątroby i nie warto go zaniedbywać.
Autor: Piotr Strugała