Suplementacja dzieci
Zasadność stosowania suplementów diety w żywieniu człowieka budzi coraz większe kontrowersje. Problem ten szczególnie ważny jest w przypadku suplementacji dzieci. Pomimo licznych badań potwierdzających, że zbilansowana i urozmaicona dieta pokrywa w całości zapotrzebowanie młodego organizmu na wszystkie składniki, co siódme dziecko w wieku od 0-18 lat przyjmuje preparaty z witaminami, a co trzecie w wieku poniżej trzech lat. Czy jest to konieczne? Jeśli tak to kiedy? A może niepotrzebnie obciążamy organizm i portfel?
W myśl definicji, suplement dietetyczny nie może zastępować racjonalnej diety, ale powinien stanowić jej uzupełnienie. Suplementy nie mają leczniczych właściwości, ale mogą wspomagać organizm w prawidłowym rozwoju czy funkcjonowaniu. Nie mamy jednoznaczniej odpowiedzi na pytanie dotyczące korzyści płynących ze stosowania suplementów, a rzeczywistego składu suplementów i ich przyswajalności. Nie wiemy też jakie stanowią zagrożenie dla zdrowia. Z pewnością prawidłowa podaż składników odżywczych ma istotny wpływ na rozwijający się organizm. Czy są zatem takie suplementy, których stosownie wydaje się zasadne?
Analizy sposobu żywienia w Polsce wykazują wysokie spożycie kwasów omega-6, a niskie omega-3. Kwasy omega-3 należą do grupy związków, które muszą być wprowadzone do organizmu wraz z dietą, ponieważ nie są one syntetyzowane w organizmie. Wykazują one silne właściwości przeciwzapalne, antymiażdżycowe oraz wspomagające prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia. Nie ma jednoznacznych informacji dotyczących wpływu suplementacji na rozwój i funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego. Natomiast badania wydają się być obiecujące. Zaleca się, aby źródło kwasów omega-3 stanowiły tłuste ryby morskie. Niestety obawy budzi ryzyko zanieczyszczenia tej grupy produktów rtęcią i dioksynami. Suplementacja wielonienasyconymi kwasami omega-3 pod tym względem jest bezpieczna. Dieta uboga w tłuste ryby jest wskazaniem do suplementacji kwasami omega-3.
Częstość występowania niedoborów witaminy D w Polsce rośnie. Odpowiedni poziom witaminy D działa ochronnie w przypadku takich chorób jak: krzywica, cukrzyca, zespół metaboliczny, choroby o podłożu autoimmunologicznym czy choroby nowotworowe. Prawidłowe wysycenie organizmu tą witaminą korzystnie wpływa na funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego i na prawidłowe działanie narządów przewodu pokarmowego. Witamina D głównie syntetyzowana jest w skórze, dlatego tak ważna jest aktywność fizyczna dzieci na świeżym powietrzu. Ze względu na warunki klimatyczne, w miesiącach październik-marzec zalecana suplementacja dla dzieci od 1. do 18. roku życia wynosi od 600-1000 IU/dobę. Dodatkowa suplementacja może dotyczyć osób, które nie wychodzą z pomieszczeń przez cały rok lub cierpią z powodu nadwagi bądź otyłości.
Tran jest również dobrym źródłem witaminy D, ale też kwasów omega-3 oraz witaminy A. Jego dobroczynne działanie w chorobach reumatycznych i właściwości immunostymulujące znane są nie od dziś. Wybierając tran, należy zwrócić uwagę na zawartość kwasów omega, witaminy D i A. W przypadku tej ostatniej istnieje ryzyko przedawkowania. Nie ma zaleceń do stosowania tranu cały rok, natomiast w okresie wzmożonej podatności na infekcje stosowanie tranu jest uzasadnione.
Wapń jest podstawowym budulcem kości i zębów. Dodatkowo warunkuje on prawidłowe procesy przewodnictwa nerwowego, pracy mięśni i układu sercowo-naczyniowego. Produkty rekomendowane w przypadku pokrycia zapotrzebowania na wapń to produkty mleczne. Pojawiły się badania, mówiące, że dodatkowa suplementacja preparatami wapnia może wspomagać prawidłowy rozwój kości, jeśli połączymy to z dodatkową aktywnością fizyczną i prawidłową podażą wapnia z diety. Warto jednak podkreślić, że zgodnie z zaleceniami krajowego konsultanta w dziedzinie pediatrii, zarówno w stosunku do wapnia, jak i witaminy D, suplementy diety powinny stanowić jedynie uzupełnienie racjonalnej diety. Stałe stosowanie preparatów wapnia może być zalecane na diecie eliminacyjnej.
Zanim wybierzemy suplementację dla naszego dziecka, warto poradzić się pediatry, co do jej zasadności. Rozsądne wydaje się wykonanie badań krwi i ustalenie niedoborów. Następnie świadomie możemy wybrać suplement dla naszego dziecka. Zarówno niedobory jak i nadmiar składników odżywczych nie jest właściwy dla organizmu. Pamiętajmy też o tym, że suplementy diety dla dzieci mają fantastyczne kształty i kolory, które kuszą dzieci. Witaminowe cukierki, żelki, lizaki i syropy często zjadane są przez dzieci jak zwykłe słodycze. Żywność dla małych dzieci, mleko modyfikowane, a niejednokrotnie przekąski i słodycze są fortyfikowane witaminami i minerałami. Dieta bogata w takie produkty oraz dodatkowe suplementy mogą w krótkim czasie doprowadzić do stanu nadmiaru ich w organizmie.
Autor: Katarzyna Mraczek - Dietetyk