Sposób na długowieczność
Od zawsze ludzkość szuka skutecznego sposobu na długowieczność. Już w sumeryjskim eposie o Gilgameszu, powstałym około 3000 r. p.n.e., mowa jest o roślinie zapewniającą nieśmiertelność. To marzenie przetrwało do naszych czasów.
Żyjemy dłużej niż jeszcze 100 lat temu, co również ma duży wpływ na szybkie starzenie się społeczeństw. ONZ ocenia, że do końca XXI wieku życie człowieka wydłuży się nawet o ponad 20 lat (źródło: http://www.unic.un.org.pl/rozwoj_spoleczny/age4.pdf). Podobna tendencja jest również w Polsce. GUS wyliczył, że już w latach 1991-2014 przeciętne trwanie życia mężczyzny wzrosło o 7,9 lat, a kobiety – o 6,5 lat (źródło: http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-w-wieku-60-struktura-demograficzna-i-zdrowie,24,1.html). Coraz łatwiejszy dostęp do nowoczesnej medycyny oraz poprawa warunków ekonomicznych mają duży wpływ na to, że żyjemy coraz dłużej. W porównaniu z minionymi wiekami różnica jest ogromna. Nasi prehistoryczni przodkowie żyli zaledwie 30 lat, w starożytności już 40-latkowie uważani byli za starców (źródło: Rachel Caspari, Jak wydłużało się życie, „Świat Nauki” 2011, nr 9 (241), s. 26-31). Wraz z postępem cywilizacyjnym, zaczęliśmy żyć dłużej. Czy jednak wkrótce dotrzemy do granic naszych biologicznych możliwości?
Dlaczego się starzejemy?
Według wielu naukowców organizm ludzki nie jest przystosowany do dłuższego życia niż 130 lat. Poważnym ograniczeniem są nasze komórki. Mimo że ciągle powstają nowe, w starym organizmie ich mitochondria są już bardzo zużyte. Tak naprawdę to właśnie one są kluczem do długowieczności. Niestety, starzenie jest naturalnym procesem dla wszystkich żywych organizmów. To istotny mechanizm ewolucji. Z naukowych obserwacji wynika, że celem życia na poziomie biologicznym jest przekazanie genów i rozmnażanie się. Po wydaniu potomstwa na świat, stary organizm staje się zbędny. Brzmi to okrutnie, ale biologia nie ma uczuć ani sentymentów. Ludzki organizm ma oczywiście wbudowane te zasady ewolucji. Aby to zahamować, musielibyśmy nauczyć się odmładzać nasze komórki. Na razie jeszcze tego nie potrafimy. Nie oznacza to, że nie ma żadnej szansy na wydłużenie naszego życia.
Czynniki długowieczności
W latach 2001-2004 prowadzony był w Polsce multidyscyplinarny program badawczy PolStu2001. Skupiono się w nim na osobach, które ukończyły 100 lat. Celem tego projektu było znalezienie takich czynników, które mają duży wpływ na długowieczność człowieka. Po zebraniu licznych danych i dokonaniu skomplikowanej analizy naukowcy doszli do bardzo ciekawych wniosków. Udało im się określić kilkanaście czynników, które mogą być sposobem na znaczne przedłużenie życia. Wśród nich były m.in.:
1. Późne macierzyństwo
Badacze odkryli, że późne macierzyństwo, przeważnie po 44. roku życia, zwiększa znacznie szanse na długowieczność. Warunkiem jest jednak zajście w ciążę w naturalny sposób. Urodzenie dziecka w tak późnym wieku oznacza również bardzo dobrą kondycję fizyczną i zdrowie.
2. Sen bez chrapania i bezdechu
Ciekawym spostrzeżeniem było to, że osoby, które w czasie snu nie chrapały, żyły zdecydowanie dłużej. Chrapanie jest często związane z obturacyjnym bezdechem, a ten z kolei może świadczyć o chorobie układu sercowo-naczyniowego.
3. Późna menopauza
Także menopauza, która pojawia się dopiero po 52. roku życia, może być zapowiedzią długowieczności. Naukowcy podejrzewają tutaj zbawienny wpływ naturalnych estrogenów (syntetyczne nie mogą się z nimi równać), które chronią układ krwionośny przed chorobami oraz zapewniają elastyczność ścian naczyń krwionośnych.
4. Ograniczanie kalorii
Nie będzie zaskoczeniem, że ludzie szczupli mają większą szansę na długowieczność niż osoby otyłe. Ważna jest jednak także ilość kalorii, jaką spożywamy w ciągu doby – nie powinniśmy przekraczać 2 tys. kcal. Badania pokazały, że wtedy wiek serca może być nawet o 15 lat niższy niż wiek człowieka wynikający z metryki.
5. Bieganie
Skutecznym sposobem na wydłużenie życia może być regularne bieganie co najmniej 40 minut codziennie. Taki wysiłek fizyczny doskonale przeciwdziała starzeniu, ogranicza choroby serca i dolegliwości neurologiczne, a także wzmacnia układ immunologiczny.
6. Dieta z dużą ilością błonnika
Jedzenie dużej ilości błonnika z produktów pełnoziarnistych i warzyw doskonale wpływa na ludzki organizm i jest jednym z czynników długowieczności. Błonnik skutecznie ogranicza nowotwory okrężnicy, jelita grubego, a także stymuluje pracę jelit. To właśnie błonnik przyczynia się do neutralizacji substancji toksycznych oraz konserwantów.
7. Wpływ nowych technologii
Trochę zaskakujące może wydawać się łączenie nowych technologii z długowiecznością, ale badania wykazują tu pewne korelacje. Chodzi przede wszystkim o to, że użytkowanie różnych nowinek technicznych pomaga utrzymać sprawność umysłu.
8. Brak tłuszczu podskórnego
Współczesna moda na płaski brzuch może mieć większe uzasadnienie, niż się wydaje. Okazuje się, że fałdki w tym miejscu ciała to duże ryzyko chorób. Osoby z tłuszczykiem na brzuchu są bardziej podatne na udar, nadciśnienie, cukrzycę i zakrzepicę.
9. Optymistyczne podejście do życia
Naukowcy doszli również do wniosku, że optymizm to także klucz do długowieczności. Osoby, które nie narzekają, są pozytywnie nastawione do ludzi i świata, nie tylko czują się lepiej, ale także swoim podejściem lepiej stymulują własny organizm do zwalczania różnych przeciwności i chorób.
10. Witamina D
Warto dbać o odpowiedni poziom witaminy D. Jej niedostatek to zwiększona podatność na choroby i infekcje. Witamina D pomaga gromadzić w organizmie wapń, który wzmacnia kości (źródło: http://cent.iimcb.gov.pl/publications/PolStu-monograph.pdf).
Poszukiwanie sposobu na długowieczność to cel wielu ludzi i marzenie. Pracują nad tym nie tylko naukowcy. Mimo że nie pokonaliśmy jeszcze praw biologii, żyjemy coraz dłużej. To pozytywny sygnał, który pozwala patrzeć w przyszłość z optymizmem.
Autor: Piotr Strugała