Rozrusznik serca
Rozrusznik to niewielkie urządzenie, które monitoruje i stymuluje pracę serca. W Polsce ze wszczepionym kardiostymulatorem żyje ponad 100 000 osób. Jak przebiega proces jego wszczepiania oraz komu może pomóc?
Czym jest rozrusznik serca
Urządzenie to ma wielkość pudełka zapałek i waży około 30 g. W metalowej obudowie mieści się niewielki stymulator zasilany na baterię, której trwałość wynosi kilka lat. Na bieżąco monitoruje pracę serca i w razie nieprawidłowości wysyła odpowiednie impulsy, które stymulują narząd. Do rozrusznika doczepiona jest elektroda, której zadaniem jest przekazywanie impulsów z aparatu do serca. Przewód podłączony jest z jednej strony do urządzenia, a z drugiej poprzez żyłę prosto do serca. Do każdego rozrusznika dołączany jest też programator, nad którym pieczę sprawuje lekarz. W razie wykrycia nieprawidłowości, przy użyciu komputera, może zmienić ustawienia aparatu.
Pokazuje pracę serca, wykazuje arytmię i ilość wysyłanych impulsów oraz moc baterii. Żywotność baterii skraca się wraz z ilością wysyłanych impulsów. Jeśli podczas badania okaże się, że bateria wystarczy jeszcze na około rok, wyznacza się termin zabiegu wymiany całego rozrusznika na nowy. Niestety nie ma możliwości wymiany samych baterii, ponieważ urządzenie jest hermetycznie zamknięte, aby uniemożliwić przedostanie się płynów ustrojowych czy wilgoci do środka. Po otwarciu aparatu (w celu wymiany zasilania), nie można już z powrotem szczelnie zamknąć metalowej obudowy. Poza tym wymiana rozrusznika co kilka lat na nowy ogranicza całkowite zużycie elektroniki i zapobiega sytuacjom zepsucia urządzenia.
Wskazania do wszczepienia rozrusznika
Koniecznością przeprowadzenia zabiegu wszczepienia stymulatora serca są następujące schorzenia:
- objawowy blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia,
- zawał i przeszczep serca przy objawowych i bezobjawowych blokach II i III,
- blok odnóg pęczka Hisa,
- migotanie przedsionków z niską częstotliwością tętna – poniżej 50 uderzeń na minutę,
- blok przewodnictwa po ablacji,
- zespół chorego węzła zatokowo-przedsionkowego,
- zespół tachy-brady,
- bradykardia objawowa,
- zespół wazowagalny.
Do wszczepienia urządzenia kwalifikują się także poniższe schorzenia, jednak o takiej konieczności decyduje lekarz:
- bezobjawowy blok przedsionkowo-komorowy I, II i III stopnia;
- zawał – bezobjawowy blok II i III stopnia;
- przeszczep serca – objawowy blok II i III stopnia;
- objawowy blok jednej odnogi pęczka Hisa;
- przy uderzeniach tętna poniżej 40 na minutę.
Przebieg zabiegu wszczepienia rozrusznika
Rozrusznik umieszcza się najczęściej po lewej stronie klatki piersiowej. W zależności od rodzaju stymulacji podłącza się jedną lub dwie elektrody. Zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu miejscowym i z podaniem leków uspokajających. Podczas wszczepiania pacjent jest cały czas przytomny. Lekarz nacina skórę na długość 4-5 cm. Przez żyłę, za pomocą prowadnika, wprowadza się elektrodę prosto do prawej komory serca lub prawego przedsionka. Poniżej obojczyka wszczepia się podskórnie rozrusznik. Następnie lekarz łączy go z elektrodami i programuje urządzenie. Zaraz po zaszyciu skóry następuje test urządzenia. Cały zabieg trwa kilka godzin. Zdarza się, że niektórzy pacjenci jeszcze tego samego dnia mogą zostać wypisani do domu. Najczęściej jednak zostają dzień lub dwa na obserwacji w szpitalu.
Co wolno, a czego nie po wszczepieniu rozrusznika serca?
Często pacjenci martwią się, że wszczepienie go może skomplikować normalne życie. Jednak pozwala on funkcjonować im, tak jak ludziom ze zdrowym sercem. Można uprawiać sport, jednak trzeba unikać ryzyka uderzenia w miejsce wszczepienia urządzenia, co może mieć miejsce na przykład podczas grania w piłkę lub uprawiania sportów walki. Spacery, bieganie czy jazda na rowerze są jak najbardziej wskazane.
Urządzenia domowe, które wzbudzają dużo kontrowersji, takie jak mikrofalówka, suszarka czy kuchnia indukcyjna również są bezpieczne dla osób z kardiostymulatorem. Należy jedynie używać ich z zachowaniem około 30 cm odległości. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów należy szybko odsunąć się od sprzętu elektronicznego.
Telefony komórkowe również nie są zakazane. Zaleca się trzymać telefon w kieszeni lub przy uchu po prawej stronie ciała (w przypadku wszczepienia urządzenia po lewej stronie klatki piersiowej). Dzięki temu używanie komórki nie zaburzy pracy stymulatora.
Bramki wykrywające obecność metalu na lotniskach lub w sklepach nie mają wpływu na działanie aparatu. Jednak zdarza się, że reagują na wszczepiony metal. Warto zawsze nosić ze sobą dokument potwierdzający posiadanie rozrusznika. W bramkach kontrolnych nie należy się zatrzymywać, ale szybkie przejście nie spowoduje żadnych problemów. Co innego używany na lotniskach lub w sądach ręczny wykrywacz metalu. Może on zaburzyć pracę stymulatora i nie należy zgadzać się na tego typu przeszukanie.
Autor: Urszula Stanisławska-Hunek