Jesteś na stronie Rehabilitacja po urazie stawu kolanowegoPrzejdź do:
Rehabilitacja po urazie stawu kolanowego
10 sie 2017

Rehabilitacja po urazie stawu kolanowego

Staw kolanowy to największy staw w organizmie człowieka. W tym stawie łączą się trzy elementy- kość udowa, kość piszczelowa oraz trzeszczka, czyli rzepka. Jest to staw zawiasowy, czyli istnieje w nim możliwość ruchów prostowania i zginania, jednakże przy nieco zgiętym kolanie możliwe są nieznaczne ruchy rotacyjne. Wzmocniony jest więzadłami zewnętrznymi (poboczne oraz torebka stawowa) jak i wewnętrznymi (więzadło krzyżowe przednie i tylne). Powierzchnie pomiędzy kością udową a piszczelową są wyściełane tworami z tkanki chrzęstnej i włóknistej nazywanymi łąkotkami (przyśrodkowa i boczna). Mięśniami bezpośrednio działającymi na staw kolanowy jest mięsień czworogłowy uda (prostowanie) oraz grupa kulszowo-goleniowa (zginanie).

Staw kolanowy to największy staw w organizmie człowieka. W tym stawie łączą się trzy elementy- kość udowa, kość piszczelowa oraz trzeszczka, czyli rzepka. Jest to staw zawiasowy, czyli istnieje w nim możliwość ruchów prostowania i zginania, jednakże przy nieco zgiętym kolanie możliwe są nieznaczne ruchy rotacyjne. Wzmocniony jest więzadłami zewnętrznymi (poboczne oraz torebka stawowa) jak i wewnętrznymi (więzadło krzyżowe przednie i tylne). Powierzchnie pomiędzy kością udową a piszczelową są wyściełane tworami z tkanki chrzęstnej i włóknistej nazywanymi łąkotkami (przyśrodkowa i boczna). Mięśniami bezpośrednio działającymi na staw kolanowy jest mięsień czworogłowy uda (prostowanie) oraz grupa kulszowo-goleniowa (zginanie).

 

Co najczęściej ulega uszkodzeniu?

Staw kolanowy jest jednym z najbardziej narażonych na przeciążenie stawów w organizmie (zaraz po stawie skokowym). W związku z jego złożonością, istnieje szereg czynników mogących wpłynąć destrukcyjnie na jego strukturę. Jednym z najczęstszych urazów jest przeciążenie, czyli wykonanie zbyt intensywnej pracy i nieodpowiednie przygotowanie stawu do nadchodzącego wysiłku. Objawami mogą być ból oraz opuchlizna, jednakże po odciążeniu i ewentualnych zimnych okładach staw wraca do fizjologicznej formy.

Stłuczenie stawu kolanowego występuje na skutek mechanicznego urazu jakim może być upadek lub uderzenie, przez co tworzy się krwiak. Jeżeli krwiak jest powierzchowny potrzebnych jest kilka dni na jego wchłonięcie się, a ból oraz dyskomfort również w niedługim czasie ustępują. Jeżeli natomiast krwiak jest masywny, penetrujący do wnętrza stawu, należy się udać do lekarza w celu wykonania punkcji i odbarczenia kolana.

Kolejnym dosyć częstym urazem stawu kolanowego jest jego skręcenie polegające na naruszeniu struktur więzadłowych stawu. Jeżeli podczas skręcenia więzadła uległy delikatnemu nadciągnięciu towarzyszący ból i tkliwość znikają po zastosowaniu leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Jeżeli natomiast nastąpiło przerwanie struktur więzadłowych, staw kolanowy ulega destabilizacji, a to jest wskazaniem do zabiegu operacyjnego jakim jest rekonstrukcja więzadła. Najczęściej takiemu uszkodzeniu ulega więzadło krzyżowe przednie (lig. cruciatum anterius- ACL), a jego rekonstrukcja polega na pobraniu przeszczepu z własnego organizmu i zastąpienia uszkodzonego więzadła nowym.

Innym rodzajem urazu, dosyć popularnym, jest uszkodzenie łąkotek (łąkotka przyśrodkowa ulega uszkodzeniu pięć razy częściej niż boczna). Wiąże się to z powstaniem bloku stawowego, czyli zablokowaniem stawu poprzez dostanie się wolnej struktury (w tym przypadku fragmentu łąkotki) pomiędzy powierzchnię stawowe kości udowej i piszczelowej lub zagnieżdżenie się oderwanego fragmentu łąkotki w przestrzeni stawowej.

Zapalenie błony maziowej jest dosyć często spotykanym skutkiem urazu stawu kolanowego. Dochodzi wtedy do jej przerostu, pogrubienia oraz wzmożonej jej aktywności wydzielniczej co pacjenci często określają jako „woda w kolanie”.

Ostatnią grupą schorzeń stawu kolanowego są jego choroby i pomimo, że z reguły ich idiopatologią nie są urazy (choć nie zawsze) należy tutaj o nich wspomnieć, gdyż są one jedną z najczęstszych przyczyn problemów z tym stawem. Najpowszechniejszą chorobą stawu kolanowego jest jego zwyrodnienie, czyli gonartroza charakteryzująca się bólem, obrzękiem i zaburzeniami ruchomości stawu. Nieleczona i lekceważona prowadzić może do znacznych zmian w obrębie stawu, co w konsekwencji wiązać się może z zabiegiem operacyjnym jakim jest wszczepienie endoprotezy stawu kolanowego.

 

Jak sobie pomóc?

Fizjoterapia jest nauką medyczną zajmującą się najogólniej rzecz ujmując przywróceniem jak największej sprawności organizmu do normy. Fizjoterapeuci w swej pracy wykorzystują szereg czynników takich jak bodźce fizykalne, wodne, naturalne czy manualne, aby w pełni usprawnić swoich pacjentów. W związku z tym, co wybrać, jeżeli przytrafił się nam uraz kolana? Nie ma jednego prostego schematu postepowania z pacjentem po urazie stawu kolanowego. Istotne jest, aby udać się do wykwalifikowanego fizjoterapeuty, a on po przeprowadzeniu wywiadu i badania fizykalnego będzie w stanie dostosować program leczniczy dopasowany do naszych potrzeb. Zanim zaczniemy wymieniać różne formy i rodzaje rehabilitacji stawu kolanowego należy sobie uświadomić, że rehabilitacja to proces długotrwały, wymagający zaangażowania ze strony fizjoterapeuty jak i pacjenta. Należy zdać sobie sprawę, że usprawnienie stawu kolanowego to proces wieloetapowy i na jednej czy dwóch sesjach fizjoterapeutycznych tej sprawy się nie załatwi. Nie zależy rezygnować z leczenia, jeżeli po kilku zabiegach odczujemy znaczną poprawę, gdyż rehabilitacja wyznacza sobie cele krótko- i długoterminowe, a celem każdego terapeuty jak i pacjenta jest trwała poprawa stanu zdrowia. Tak że Drodzy Pacjenci, należy uzbroić się w cierpliwość i wytrwałość a cel na pewno będzie możliwy do osiągnięcia.

 

Fizykoterapia

Jedną z dziedzin fizjoterapii jest fizykoterapia wykorzystująca bodźce fizyczne w celu poprawy i przywrócenia sprawności pacjentom. Takimi bodźcami może być prąd elektryczny (elektroterapia), pole magnetyczne, światło (światłolecznictwo), ultradźwięki czy krioterapia.

Zabiegi z zakresu elektroterapii można podzielić na te, w których wykorzystywany jest prąd stały (galwanizacja lub jonoforeza) lub prąd zmienny (prądy TENS, prądy interferencyjne czy elektrostymulacja).

  • Zabieg jonoforezy polega na wprowadzeniu leku do tkanek za pomocą prądu stałego. Jest to korzystny zabieg dla pacjentów po urazach stawu kolanowego, gdyż lek przeciwbólowy lub przeciwzapalny wprowadzany w ten sposób penetruje głębiej do tkanek niż maści wcierane na skórę.
  • Jeżeli chodzi o zabiegi z wykorzystaniem prądu zmiennego, takie jak prądy interferencyjne czy prądy TENS, to działają one przeciwbólowo i rozluźniająco.

Zabiegi z zakresu światłolecznictwa to lampa Sollux lub laser, które działają regenerująco na tkanki, a lampa Sollux poprzez silne nagrzanie okolicy zabiegowej, rozluźnia mięśnie i przyspiesza krążenie w obszarze poddawanym zabiegowi.

Ultradźwięki to swego rodzaju mikromasaż pobudzający, regenerujący oraz usprawniający procesy odżywcze w tkankach, jednakże jest nieodczuwalny dla pacjenta.

Jednocześnie należy pamiętać o kilku istotnych kwestiach. Przede wszystkim nie wykonujemy zabiegów w stanie ostrym, gdy staw jest świeżo po urazie, gorączkuje (stan zapalny). Po drugie seria zabiegowa składa się z 10 zabiegów (czyli mniej więcej 2 tygodnie kalendarzowe). Taka ilość powinna dać odczuwalne różnice. Po trzecie trzeba być świadomym, iż zabiegi fizykoterapeutyczne działają lokalnie a ich celem jest zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz wspomaganie usprawniania ruchowego.

 

Ruch to zdrowie

Nikt z nas nie lubi jak go coś boli. Każdy z nas stara się bólu unikać. Dlatego wykonujemy to co dla nas jest proste i bezbolesne. Jednakże, aby staw funkcjonował poprawnie, w szczególności po urazie, należy go ćwiczyć. Jak? Jakimi metodami? O tym zadecyduje fizjoterapeuta w zależności od stanu zdrowia pacjenta oraz jego potrzeb.

Jednymi z pierwszych ćwiczeń jakie wprowadza się w rehabilitacji są ćwiczenia czynno-bierne. Polegają one na wykonywaniu ruchów przez pacjenta z równoczesną pomocą terapeuty. Więc jeżeli stan kolanowy był długo unieruchomiony, jest zastany lub potocznie „sztywny” należy zacząć od tego rodzaju ćwiczeń. Przygotowują one staw oraz otaczające go mięśnie do dalszego wysiłku. Kolejnym etapem są ćwiczenia czynne, w których to pacjent samodzielnie wykonuje ruch (w naszym przypadku zginanie bądź prostowanie stawu kolanowego). Wydawać się to może bardzo prostą czynnością, jednakże osoby po urazie stanowczo się z tym nie zgodzą. Kolejnym etapem rehabilitacji stawu kolanowego są ćwiczenia z oporem, które będą wzmacniać mięśnie działające na staw. Jest niezmiernie ważne, aby pamiętać, iż silnie rozbudowana mięśniówka pozwoli nam w przyszłości uniknąć kolejnych urazów, gdyż to ona przy współpracy więzadeł i ścięgien będzie mechanizmem obronnym dla kolana. Opór może być dozowany ręką terapeuty (co jest najbardziej korzystne) lub za pomocą przyrządów takich jak taśmy elastyczne z różnym rodzajem naprężenia czy ciężarki.

Jeżeli natomiast istnieje przykurcz w stawie, z powodu długotrwałego unieruchomienia, należy zastosować ćwiczenia rozciągające przykurczone grupy mięśniowe. Jedną z takich metod jest PIR, czyli poizometryczna relaksacja mięśni, w której stopniowo, przy czynnym udziale pacjenta, terapeuta rozciąga przykurczony mięsień. Ważne jest, aby wykonywał to profesjonalista, a współpraca z pacjentem była dobra, gdyż niekontrolowane i zbyt gwałtowne rozciągnięcie przykurczonego mięśnia może spowodować jego uszkodzenie a tym samym ból.

 

Zrób to sam

Rehabilitacja na „własną rękę”, w szczególności po poważnym urazie stawu kolanowego nie jest wskazana. Należy rozpocząć fizjoterapie pod okiem profesjonalisty, który wyprowadzi nam staw z uśpienia. Jednakże potem cała praca w naszych rękach. Po zaprzestaniu zabiegów należy samemu zadbać o trwałe efekty rehabilitacji. Jeżeli staw kolanowy jest na tyle sprawny, a zgięcie w stawie jest duże, można się wybrać na wycieczkę rowerową (oczywiście zaczynając od krótkich dystansów z małą intensywnością). Można pochodzić na basen (który bardzo dobrze odciąża staw przy okazji zapewniając możliwość swobodnych ruchów). Wycieczki piesze, nordic walkig, spacery to również rodzaje aktywności fizycznej, które można wprowadzać po zaprzestaniu fizjoterapii. Każdy rodzaj aktywności (oczywiście w rozsądnych ilościach) będzie sprzyjał poprawie stanu zdrowia naszego kolana. Jeżeli natomiast nie będziemy pewni czy nie zrobimy sobie po raz kolejny krzywdy, można założyć stabilizator na kolano, który będzie zabezpieczał je przed niekontrolowanymi ruchami (w szczególności ruchami rotacyjnymi).

Rehabilitacja kolana nie jest z pozoru łatwą sprawą. I pomimo, że mogłoby się wydawać, że przecież „ten staw się tylko zgina i prostuje” nie bez powodu uznawany jest za jedne z najbardziej skomplikowanych stawów w organizmie człowieka. Należy zwrócić uwagę na szereg czynników jakie mogą wpłynąć na jego stan oraz poprawę. Fizjoterapia jest jednym z nich, w szczególności gdy doznamy urazu. Każdy uraz pociąga za sobą pewne konsekwencje zdrowotne, a powrót do zdrowia, pod okiem specjalisty może okazać się czystą przyjemnością połączoną z korzyściami zdrowotnymi.

 

Autor:Justyna Ćwieląg - Magister fizjoterapii


Dziękujemy za korzystanie z Portalu Pacjenta

Mednow Sp. z o.o.

ul. Johna Baildona 66A,

40-115 Katowice,

KRS 0001164024, NIP 6751811676

Zmień zgody cookie

Ładowanie zakończone