Nowotwór piersi w rodzinie. Dlaczego ważna jest profilaktyka?
Rak piersi jest nowotworem złośliwym gruczołu piersiowego. Może rozwijać się miejscowo lub powodować przerzuty do narządów wewnętrznych i węzłów chłonnych. Przypadki zachorowań na nowotwór piersi w rodzinie zwiększają prawdopodobieństwa wystąpienia tego schorzenia w kolejnych pokoleniach.
Rak piersi jest ciągle najczęściej występującym nowotworem w Polsce. W naszym kraju przeważnie dotyka kobiet w wieku 50-69 lat, chociaż w ciągu ostatnich 30 lat wzrosła również dwukrotnie zachorowalność w przedziale wiekowym 20-49 lat. Co roku liczba nowych zachorowań kształtuje się na poziomie 16,5 tys. Prognozy nie są optymistyczne – eksperci szacują, że w ciągu najbliższych 10 lat roczna zachorowalność kobiet na nowotwór piersi może przekroczyć nawet 20 tys. Niestety, polski system onkologiczny nie jest zbyt efektywny, jeśli chodzi o skuteczność leczenia raka piersi. Szanse przeżycia Polek w ciągu 5 lat od zdiagnozowania choroby są niższe o 10% od średniej Unii Europejskiej. Problemem jest także z wczesna wykrywalność nowotworu piersi (źródło: http://rakpiersi.org.pl/?page=aktualnosci).
Genetyczne predyspozycje jako czynnik ryzyka w raku piersi
Czynniki ryzyka zachorowania na nowotwór piersi są bardzo różne. Przede wszystkim zdecydowanie bardziej zagrożone tą chorobą są kobiety. Mężczyźni niezwykle rzadko chorują na raka piersi, na przykład w Polsce rocznie jest takich przypadków nieco ponad 100 (źródło: http://www.laczynaskobiecosc.pl/upload/201408/Rak_piersi.pdf). Ryzyko zachorowania rośnie także z wiekiem. Nowotwór piersi może być również uwarunkowany genetycznie. Jeśli na raka piersi chorowała babka, matka lub siostra, kobieta jest dwukrotnie bardziej narażona na nowotwór. Nie oznacza to jednak, że rzeczywiście zachoruje. Często u 8 na 10 pań mających w rodzinie chorą na raka piersi osobę, nowotwór w ogóle się nie rozwinie.
Dziedziczność raka piersi wynika z obecności mutacji w genach BRCA1 i BRCA2, które pilnują, aby komórki nie dzieliły się zbyt szybko. Kobiety z tak zmutowanymi genami obciążone są ryzykiem zachorowania na nowotwór piersi w 80%. Warto jednak wiedzieć, że zmutowane geny BRCA1 i BRCA2 nie powodują bezpośrednio powstawania złośliwych komórek, ale predestynują do zmian nowotworowych.
Na czym polega profilaktyka w nowotworze piersi
Jeśli w rodzinie występowały przypadki zachorowania na raka piersi, kobieta powinna bezwzględnie wykonać badania genetyczne. W tym przypadku wystarczy zrealizować wymaz z jamy ustnej, co jest zupełnie bezbolesne i wygodne. Taki materiał może być przechowywany bardzo długo, a do tego nie ma wysokiego ryzyka degradacji DNA. Tego rodzaju nowoczesne testy pozwalają na jednoznaczną ocenę stanu genów i są bardzo ważnym orężem w diagnostyce.
Kobieta, u której wykryto mutację genów BRCA1 i BRCA2, powinna dokonywać samokontroli piersi już od 20. roku życia co najmniej raz w miesiącu, a od 25. roku życia konieczna jest również co pół roku wizyta w gabinecie lekarskim, gdzie lekarz dokonuje badania. Dodatkowo, co roku powinno być wykonywane badanie USG. Gdy jest taka możliwość, warto również co roku korzystać z rezonansu magnetycznego jądrowego (MR) w celu badania piersi. Mammografia powinna być wykonywana przynajmniej raz w roku w wieku 25-29 lat, a potem najlepiej już co roku. Wszystko to służy wykryciu potencjalnego zagrożenia rakiem piersi. Warto zdawać sobie sprawę, że wykrycie nowotworu we wczesnym stadium rozwoju znacznie zwiększa szansę na wyleczenie i obniża umieralność pacjentek o 25%. Niestety, nawet 50% przypadków nowotworów jest w Polsce nadal wykrywanych w zaawansowanym stadium, co znacznie utrudnia skuteczną terapię (źródło: http://docplayer.pl/5312002-Rak-piersi-w-polsce-leczenie-to-inwestycja-anna-smaga-magdalena-mikulowska-aleksandra-komorowska-dr-bogdan-falkiewicz-jerzy-gryglewicz.html).
Nowotwór piersi, pomimo że coraz lepiej poznany przez lekarzy i naukowców, ciągle stanowi ogromne zagrożenie dla kobiet. Przypadki zachorowań na raka piersi w rodzinie zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia tej choroby. Dlatego kobiety z grupy ryzyka powinny dołożyć szczególnych starań, aby nie tylko przeprowadzić badania genetyczne, ale również zapewnić sobie odpowiednią profilaktykę.
Autor: Piotr Strugała