Nadciśnienie tętnicze
O hipertensji, czyli nadciśnieniu tętniczym, zwanym również chorobą nadciśnieniową mówimy, gdy dochodzi do nadmiernego wzrostu (podwyższenia) ciśnienia krwi w układzie naczyniowym. Schorzenie to charakteryzuje się okresowo lub stale podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi przekraczającym lub równym 140 mmHg (milimetrów słupa rtęci) dla ciśnienia skurczowego oraz 90 mmHg dla ciśnienia rozkurczowego i obserwowanym podczas przynajmniej trzech pomiarów.
Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego (PTNT) przyjęło klasyfikację zgodną z European Society of Hypertension (ESH) i European Society of Cardiology (ESC). Ustalenie tych wartości ułatwia postępowanie diagnostyczne, leczenie oraz rzutuje na rokowanie.
Klasyfikacja nadciśnienia tętniczego wg ESH/ESC:
| Kategoria | Ciśnienie skurczowe (mmHg) | Ciśnienie rozkurczowe (mmHg) |
| Ciśnienie optymalne | < 120 | < 80 |
| Ciśnienie prawidłowe | 120-129 | 80-84 |
| Ciśnienie wysokie prawidłowe | 130-139 | 85-89 |
| Nadciśnienie stopień 1 (łagodne) | 140-159 | 90-99 |
| Nadciśnienie stopień 2 (umiarkowane) | 160-179 | 100-109 |
| Nadciśnienie stopień 3 (ciężkie) | ≥ 180 | ≥ 110 |
| Nadciśnienie izolowane skurczowe | ≥ 140 | < 90 |
W zależności od przyczyny możemy podzielić nadciśnienie tętnicze na pierwotne i wtórne. Warto pamiętać, że u niektórych ludzi dochodzi do tak zwanego „syndromu białego fartucha” w wyniku stresu, jaki wywołuje u nich wizyta w gabinecie lekarskim, dochodzi do pobudzenia układu współczulnego, wyrzutu adrenaliny, a co za tym idzie obkurczenia naczyń krwionośnych, przyśpieszenia pracy serca oraz wzrostu ciśnienia krwi. Pacjenci dokonujący samodzielnych pomiarów w warunkach domowych nie mają odchyleń od normy.
Hipertensja samoistna (nadciśnienie pierwotne) pojawia się bez konkretnej przyczyny. Osoby, które chorują mają prawidłowe reakcje fizjologiczne i nie znajduje się ubytków w pracy układu nerwowego. Tu wchodzą inne czynniki, które odgrywają ważną rolę takie jak: dziedziczenie, menopauza, niewłaściwa dieta, stres, nerwice, przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych, nadwaga i otyłość.
Hipertensja wtórna (nadciśnienie wtórne) jest uznawana za niebezpieczną, ponieważ najczęściej występuje na tle innej choroby. NT wtórne występuje w towarzystwie takich schorzeń jak: przewlekłe choroby nerek, guzy chromochłonne, zaburzenia neurologiczne (np. guzy mózgu), schorzenia tarczycy, ciąża, stres czy stosowanie leków hormonalnych.
W niektórych przypadkach ciśnienie zwiększa się z każdym rokiem, a nasz organizm przyzwyczaja się stopniowo do zmiany i nie sygnalizuje początków choroby.
Nagły wzrost ciśnienia może wywoływać następujące objawy:
- Silne bóle głowy
- Zaburzenia widzenia, silne przekrwienie i zaczerwienienie gałek ocznych
- Zawroty głowy
- Szumy uszne
- Zaczerwienienie skóry głowy i szyi
- Zasłabnięcia
- Nadmierna pobudliwość i bezsenność
- Krwawienie z nosa
- Nudności i wymioty
- Nadmierna potliwość
Jak diagnozować i leczyć NT?
Rozpoznanie choroby opiera się głównie na trzech pomiarach ciśnienia w ciągu trzech różnych dni na obu kończynach i stwierdzeniu wartości wyższych niż 139/89 mmHg. U pacjentów, u których wstępuje syndrom białego fartucha bądź wyniki pomiarów są wątpliwe wykonuje się 24 – godzinny pomiar ciśnienia (ABPM). Najbardziej cennym badaniem jest systematyczna kontrola ciśnienia i zapisywanie wyników.
Po przeanalizowaniu odczytów wykonanych pomiarów lekarz może zlecić dodatkowe badania z krwi, takie jak morfologia, poziom elektrolitów, poziom glukozy we krwi czy cholesterolu. Skieruje na wykonanie EKG spoczynkowego, wykonanie zdjęcia RTG klatki piersiowej, USG nerek, tętnic szyjnych bądź wyśle na konsultacje do specjalisty. Niezbędne będzie ustalenie z jakim charakterem nadciśnienia mamy do czynienia pierwotnym czy wtórnym. Ustalenie leczenia wiązać się będzie z ustaleniem jego przyczyny.
Do jakich powikłań może prowadzić nieleczone NT?
- Powstanie tętniaków
- Udar mózgu
- Nasilenie choroby miażdżycowej
- Niewydolność serca
- Choroba wieńcowa
- Zawał mięśnia sercowego
- Niewydolności nerek
- Uszkodzenie siatkówki oka
Autor: Natalia Więcek - Ratownik Medyczny