Jak żyć z cukrzycą?
Cukrzyca (łac. diabetes mellitus) to przewlekła choroba metaboliczna, będąca skutkiem wydzielania lub działania insuliny, hormonu produkowanego przez trzustkę. Znakiem rozpoznawczym tego schorzenia jest hiperglikemia, czyli podwyższony poziom cukru we krwi. Cukrzyca jest groźną chorobą, która może prowadzić do trwałego uszkodzenia lub niewydolności wielu narządów w organizmie człowieka.
Oprócz tego, że cukrzyca jest poważną chorobą, to również ważny problemem społeczny. W ciągu ostatnich dziesięcioleci regularnie wzrastała liczba zachorowań na cukrzycę. Według ostatnich badań WHO na świecie zmaga się z tą chorobą już 422 mln ludzi, natomiast w Polsce liczba zachorowań sięga 2,7 mln, z których 550 tys. nie wie o chorobie. Prognozy na przyszłość nie są optymistyczne, ponieważ, gdy weźmiemy pod uwagę efekt starzenia się społeczeństwa, w ciągu 20 lat liczba chorych na cukrzycę może wzrosnąć o 80%. W 2016 roku na tę chorobę leczyło się w Polsce około 2,1 mln pacjentów w ramach NFZ (źródło: http://pulsmedycyny.pl/4429873,66395,ile-osob-w-polsce-choruje-na-cukrzyce-raport-nizp-pzh).
Rodzaje cukrzycy
Pierwszym rodzajem tej choroby jest cukrzyca typu 1 (insulinozależna) - diagnozowana u chorych cierpiących na brak insuliny. Ten rodzaj schorzenia stanowi 5% wszystkich przypadków cukrzycy. Cukrzyca typu 1 pojawia się, gdy system immunologiczny atakuje wyspy trzustkowe produkujące insulinę. Po zdiagnozowaniu tej choroby pacjenci zmuszeni są przyjmować insulinę 4-5 razy dziennie do końca życia. W innym przypadku grozi im ketonowa śpiączka cukrzycowa, która może doprowadzić do śmierci chorego. Cukrzyca typu 1 objawia się obecnością cukru w moczu. Skłonności do tego schorzenia są dziedziczne, dlatego osoby będące w grupie ryzyka powinny pamiętać o regularnych badaniach.
Cukrzyca typu 2 (insulinooporność) jest najczęściej występującą odmianą tej choroby - około 85-90% wszystkich zachorowań. Za główny czynnik ryzyka w tym schorzeniu uznawana jest otyłość. 48% pacjentów ze zdiagnozowaną cukrzycą typu 2 ma sporą nadwagę, kolejne 40% jest klasyfikowane jako osoby otyłe pierwszego stopnia. Tylko 12% chorych na cukrzycę ma normalną masę ciała. Ta choroba jest trudna do wykrycia, ponieważ często rozwija się powoli i bezobjawowo.
Cukrzyca typu LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults) to schorzenie mieszczące się w definicji cukrzycy typu 1. To późno ujawniająca się choroba o podłożu autoimmunologicznym. Typ LADA dotyczy tylko 5-10% osób z cukrzycą rozpoznaną po 35. roku życia. W celu wykrycia tego schorzenia niezbędne są badania na obecność autoprzeciwciał typowych dla cukrzycy typu 1, przede wszystkim anty-GAD.
Cukrzyca ciążowa to specyficzny rodzaj tej choroby, ponieważ dotyka kobiet będących w ciąży i mija 6 tygodni po porodzie. To schorzenie rozwija się w trzecim trymestrze, gdy najsilniej działają hormony w organizmie kobiety. Cukrzyca ciążowa jest diagnozowana w przypadku około 4% wszystkich ciąż. Jednak według statystyk od 30% do 50% kobiet, u których rozpoznano tę chorobę w ciąży, zachoruje na cukrzycę typu 2 10-15 lat po porodzie.
Cukrzyca wtórna jest niezwykle rzadkim typem tej choroby, najczęściej występuje z innymi zespołami chorobowymi i posiada zróżnicowane objawy. Stanowi ona tylko około 2-3% wszystkich postaci cukrzycy w Europie i Ameryce Północnej (źródło: http://cukrzycapolska.pl/cukrzyca/statystyki/).
Życie z cukrzycą
W celu zdiagnozowania cukrzycy należy wykonać badania krwi, m.in. glikemię przygodną – to test, który mierzy poziom cukru we krwi o dowolnej porze dnia, bez względu na wcześniej spożyty posiłek. Bardziej precyzyjne wyniki otrzymamy po glikemii na czczo, czyli minimum 8 godzin po ostatnim posiłku. Test tolerancji glukozy ma na celu zbadanie poziomu cukru we krwi po spożyciu dużej dawki glukozy. Czasami, pomimo zdiagnozowania cukrzycy, nie wiadomo, na jaki typ tej choroby cierpi pacjent. W takim przypadku należy wykonać bardziej szczegółowe badania, np. test na obecność peptydu C, przeciwciał anty-GAD lub badania genetyczne.
Leczenie cukrzycy opiera się przede wszystkim na normowaniu poziomu cukru we krwi, dodatkowo ważne jest także zapobieganie powikłaniom łączącym się z tym schorzeniem. Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, która wpływa na styl życia, aspekty społeczne oraz zdrowotne. Oprócz przyjmowania lekarstw pacjent musi również zmienić styl życia. Chory powinien wprowadzić właściwie zbilansowaną dietę, zwiększyć aktywność fizyczną, a jednocześnie musi unikać alkoholu i palenia papierosów. Dodatkowo osoby cierpiące na cukrzycę związaną z otyłością muszą zadbać o zmniejszenie wagi ciała. Istotnym parametrem leczenia każdego typu cukrzycy jest zmiana nawyków żywieniowych. Właściwie dobrana dieta nie tylko zmniejsza poziom cukru we krwi, wpływa również na poprawę metabolizmu węglowodanów i tłuszczów, powstrzymuje ryzyko powikłań, ale także ogranicza ryzyko rozwoju miażdżycy.
Podstawą leczenia cukrzycy typu 1 jest insulina oraz codzienna samokontrola pacjenta polegająca na wielokrotnym mierzeniu poziomu cukru we krwi. Terapia chorych z cukrzycą typu 2 jest bardziej skomplikowana – oprócz przyjmowania lekarstw, ważne jest także zaangażowanie chorego w proces leczenia.
Właściwa terapia cukrzycy jest bardzo ważna, ponieważ ta choroba niesie ze sobą ryzyko wielu powikłań, np. kwasica ketonowa, kwasica mleczanowa, hipoglikemia, hiperglikemia oraz retinopatia cukrzycowa (uszkodzenia wzroku), neuropatia cukrzycowa (uszkodzenia nerwów), nefropatia cukrzycowa (choroba nerek), choroby serca, udar mózgu, stopa cukrzycowa. Wobec takich zagrożeń nie wolno zaniedbywać terapii, tym bardziej że z cukrzycą można żyć przez wiele lat i w miarę normalnie funkcjonować.
Autor: Piotr Strugała