Jak żyć z astmą
Astma to przewlekła choroba, która dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych bez względu na płeć. Nie można wyleczyć tego schorzenia, a do tego ma ono długoletni przebieg. Astma to choroba utrudniająca prawidłowe oddychanie, objawiająca się nagłymi atakami duszności. Leczenie tego schorzenia zależy od intensywności i częstotliwości napadów.
Z astmą zmagają się ludzie na całym świecie. Według danych WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) liczba chorych wynosi obecnie nawet 300 mln osób, a do tego z roku na rok wzrasta. Tylko w Europie problemy z astmą ma blisko 30 mln pacjentów, w Polsce liczba chorych wynosi 4 mln - 10% z nich to dzieci. Dodatkowo okazuje się, że większość astmatyków nie jest leczona, ponieważ nie zdiagnozowano u nich takiego schorzenia, myląc objawy z alergią. Z powodu zaniedbanej i postępującej choroby na świecie każdego roku umiera 250 tys. chorych na astmę, w Polsce – 1,5 tys. 2 mln Polaków w ogóle nie zdaje sobie sprawy z obecności astmy w swoim organizmie. Rozwój tej choroby ma podłoże genetyczne, a także wiąże się z warunkami, w jakich żyjemy, przede wszystkim z coraz większym zanieczyszczeniem środowiska (źródło: http://www.astmatycy.net.pl/).
Astma - przyczyny i czynniki ryzyka
Astma oskrzelowa to przewlekła i zapalna choroba górnych dróg oddechowych, która objawia się problemami z oddychaniem spowodowanymi nagłym i gwałtownym kurczeniem się oskrzeli. Wśród czynników ryzyka wywołujących napady duszności, wymienia się przede wszystkim alergeny, np. pyłki roślin, kurz lub zarodniki grzybów. W takim przypadku mamy do czynienia z astmą alergiczną, czyli atopową. Ataki choroby mogą być spowodowane również stresem, wysiłkiem fizycznym, substancjami drażniącymi, np. chemikalia, aerozole, dym papierosowy – to astma nieatopowa, zwana wewnątrzpochodną. Każda forma astmy jest chorobą nieuleczalną i tylko odpowiednio dobrana farmakoterapia pozwala na codzienną kontrolę jej objawów.
Najwięcej przypadków astmy jest rejestrowanych w krajach wysokorozwiniętych. Wynika to z dużej ilości zanieczyszczeń, zwłaszcza w aglomeracjach. Ryzyko rozwoju tej choroby wzrasta u osób, które przybyły przewlekłe infekcje wirusowe dróg oddechowych, a także u palaczy papierosów. Kolejnym czynnikiem ryzyka zachorowania na astmę jest predyspozycja genetyczna.
Astma objawia się nagłym atakiem kaszlu oraz duszności, którym mogą towarzyszyć świszczący oddech i ucisk w klatce piersiowej. Atak choroby może minąć samoistnie lub dopiero po podaniu leków rozkurczających oskrzela.
Leczenie doraźne i kontrolujące chorobę
Leczenie astmy polega na stałym stosowaniu leków kontrolujących chorobę, które należy zażywać, nawet gdy pacjentowi nie dokuczają żadne niepokojące objawy. Do tej grupy preparatów należą m.in. glikokortykosteroidy wziewne i doustne, które hamują proces zapalny w oskrzelach. W leczeniu astmy wykorzystuje się również długo działające substancje, które rozkurczają mięśnie gładkie dróg oddechowych. Astmatycy muszą także zażywać leki doraźne, które pomagają im w trakcie napadu kaszlu i duszności, np. beta2-mimetyki, które rozszerzają oskrzela w trakcie ataku choroby, jednak jej nie leczą.
Chorzy na astmę powinni systematycznie wykonywać testy kontrolne, pozwalające dokładnie ocenić stopień zaawansowania choroby. Do kontrolowania schorzenia wykonuje się m.in. pomiar szczytowego przepływu wydechowego (PEF).
Szybka reakcja na atak choroby i unikanie zagrożenia
Aby skutecznie radzić sobie z chorobą, astmatyk musi przede wszystkim wiedzieć, co powoduje napady duszności. W tym celu należy dokładnie obserwować reakcje organizmu oraz wykonać testy alergiczne. Leczenie astmy polega na przyjmowaniu zaleconych lekarstw, a także na unikaniu zjawisk powodujących napady duszności. Chory, u którego ataki wywołują np. alergeny lub dym papierosowy, powinien w miarę możliwości nie narażać się na ich bezpośrednie działanie.
Astmatyk musi także wiedzieć, jak zachować się podczas nagłego ataku duszności. Przede wszystkim pacjent powinien zawsze pamiętać, aby mieć przy sobie leki rozszerzające oskrzela w formie inhalatora i móc je zażyć od razu, gdy rozpozna pierwsze objawy skurczu oskrzeli. Bardzo ważne jest także zachowanie spokoju i miarowe oddychanie. Wszystkie czynności należy wykonywać w zwolnionym tempie, trzeba przyjąć pozycję ciała wspomagającą oddychanie, np. usiąść, podpierając się łokciami o kolana lub krzesło. Następnie, aby odkrztusić zalegającą w oskrzelach wydzielinę, należ wypić jak najwięcej ciepłego płynu. W przypadku, gdyby pierwsza dawka leku nie wystarczyła, trzeba ją powtórzyć. Z lekarzem powinniśmy się skontaktować, gdy duszność nie ustępuje, pomimo zażycia lekarstwa, a także w sytuacji, gdy przemija tylko na krótko i znowu powraca.
Niezdiagnozowana lub leczona nieprawidłowo astma trwająca wiele lat, prowadzi do nieodwracalnych zmian w oskrzelach (przerost ich ścian, mniejsza sprężystość). W takiej sytuacji przepływ powietrza przez drogi oddechowe zostaje ograniczony. Zignorowana astma może prowadzić do stanu astmatycznego, który charakteryzuje się ostrym zwężeniem oskrzeli. Następstwem tego są powikłania całego układu oddechowego, np. niewydolność oddechowa układu krążenia i ośrodkowego układu nerwowego. Szczególnie groźne dla chorego są powikłania związane z płucami jak rozedma płuc czy nadciśnienie płucne. Dlatego warto się badać i leczyć astmę. Pamiętajmy, że również z tą chorobą można w miarę normalnie żyć i funkcjonować w społeczeństwie.
Autor: Piotr Strugała