Jak zmienia się psychika w wieku podeszłym?
Osoby w wieku podeszłym zmieniają się nie tylko fizycznie, ale i psychicznie. Bywa też, że ciężko jest zrozumieć ich tok myślenia. Tekst ten odpowie na pytanie dlaczego tak się dzieje.
Co się zmienia z upływającym czasem
Wraz ze starzeniem się ciała, starzeją się również wszystkie organy. Osoby starsze są bardziej podatne na wiele chorób i schorzeń. I choć zapadanie na nie stosunkowo łatwo jest wytłumaczyć, to niektóre działania - już mniej. Bywa, że ciężko jest zrozumieć co kieruje osobami w podeszłym wieku. Ich sposób myślenia - z wiekiem - może drastycznie się zmienić. Coraz częściej zdarzają się problemy z pamięcią, pojawiają się urojenia, lęk przed zmianami i nowościami oraz wiele innych problemów.
Osoby te zaczynają mniej interesować się światem i otaczającym ich życiem. Człowiek staje się apatyczny, wycofuje się i wydaje się, że nic go już nie cieszy. Zamyka się na nowości, które mogą ułatwić życie, często się denerwuje, ale i wzrusza.
Osoby w podeszłym wieku mają też poczucie nieomylności, co może prowadzić do konfliktów. Ważne stają się dla nich własne problemy i choroby, nie obchodzi ich życie innych osób. Wszystko musi być wykonane na już - i to bez żadnego sprzeciwu. Życie z nimi może być bardzo uciążliwe i trudne.
Na starość ludzie zaczynają gromadzić rzeczy niepotrzebne i nie pozwalają wytłumaczyć sobie, że coś warto już wyrzucić lub wymienić na nowe. Wolą odłożyć pieniądze niż wydać na potrzebne przedmioty, leki czy jedzenie. Wreszcie pojawia się także uczucie lęku. Szczególnie często objawia się strach przez kradzieżą, napadem czy atakiem ze strony obcego, a nawet członka rodziny. Człowiek w podeszłym wieku wydaje się być ciągle poirytowany i zdenerwowany. Ciężko znaleźć z nim wspólny język.
Zmiana cech charakteru
To co za młodu było białe, teraz jest jeszcze bielsze. Większość cech charakteru zostaje na starość dodatkowo wzmocniona. Jeśli ktoś całe życie był miły i pomocny dla innych, taki sam będzie w podeszłym wieku. Z tą różnicą, że nawet chęć pomocy może być utrudniona przez małą ruchliwość, co dodatkowo denerwuje osoby starsze. Takie osoby nie lubią być bezsilne, a wiek nie pozwala im na zrobienie wszystkiego, na co mają ochotę. Mimo różnych cech charakteru nie należy się odwracać od ludzi w jesieni życia. Choć inaczej reagują na różne emocjonalne sytuacje, a odrzucenie może doprowadzić nawet do depresji.
Jak zapobiegać i spowolnić starzenie się psychiki
Człowiek starszy, mimo swojego trudnego charakteru, nie powinien czuć się samotny. Trzeba przyjąć jego zachowanie za stan od niego niezależny. Po prostu tak się zmienia jego psychika. Samotność wzmocni poczucie odrzucenia i niedopasowania do świata, co jeszcze bardziej wpłynie na drażliwość takiej osoby.
Z drugiej strony jednak nie należy ludzi starszych traktować pobłażliwie, jak dzieci. Należy zmuszać je do myślenia i samodzielnego wykonywania codziennych obowiązków. Ćwiczenia umysłu i ciała spowolnią nieprzyjemne skutki podeszłego wieku.
Nie wolno także nagle zmieniać otoczenia osób w podeszłym wieku. Znane przysłowie „starych drzew się nie przesadza” ma tu swoje racje. Pobyt w szpitalu czy dłuższy wyjazd do rodziny może spowodować problemy z orientacją, co wywoła jeszcze większą drażliwość czy niepewność. Należy traktować ich z należytym szacunkiem, dbać i troszczyć się o nich, tak jak wszyscy chcieliby być traktowani w ich wieku.
W jaki sposób ludzie przystosowują się do wieku emerytalnego
D.B. Broomley opisał w swojej książce „Psychologia starzenia” pięć typów postaw przystosowujących ludzi do jesieni życia:
- Zdrowa – osoba godzi się ze swoją starością i próbuje się dopasować. Rozumie kolej życia i nie przeraża jej motyw śmierci. Zachowuje życzliwość i poczucie humoru.
- Bierna – osoba ta chętnie oddaje swoje życie w ręce innych. Cieszy się na myśl o emeryturze i zależności od rodziny i innych współtowarzyszy.
- Obronna – osoba wykazuje strach przed nieporadnością i śmiercią. Cechuje ją zdenerwowanie i bezpodstawna irytacja na niektóre sytuacje.
- Wroga – osoba nie może pogodzić się z nieuchronnym widmem śmierci. Często kłóci się, jest złośliwa i zła.
- Wrogość skierowana do siebie – dotyka osób, które były całe życie nieszczęśliwe. Jest zła na siebie, że nie radzi sobie ze swoim wiekiem.
Autor: Urszula Stanisławska-Hunek