Jak złagodzić oparzenia słoneczne?
Promieniowanie słoneczne jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka, ma korzystny wpływ na samopoczucie, sprzyja aktywności fizycznej, a także pobudza wydzielanie wielu hormonów. Jednak zbyt długie przebywanie na słońcu może doprowadzić do oparzeń, które powodują zaczerwienienie i pieczenie skóry.
Warto mieć świadomość, że skóra pełni ważne funkcje w organizmie człowieka. Odpowiada przede wszystkim za termoregulację ochronną przed infekcjami, a także sensoryczną (poprzez zmysł czucia pozwala na kontakt z otoczeniem). Zniszczenie skóry na skutek oparzeń, np. słonecznych, może zaburzać te funkcje w znaczący sposób.
Większość oparzeń słonecznych nie wymaga hospitalizacji, ponieważ nie zagrażają zdrowiu, ani życiu. Według amerykańskich danych statystycznych rocznie spośród 2 mln pacjentów cierpiących z powodu oparzeń słonecznych, na pogotowie zgłasza się tylko około 700 tys., około 45 tys. z nich podlega hospitalizacji (źródło: http://zdrowie.trojmiasto.pl/Porada-dermatologa-Oparzenia-n50003.html#tri).
Promieniowanie UV a poparzenie słoneczne
Słońce emituje promieniowaniem elektromagnetycznym, które obejmuje promieniowanie podczerwone, światło widzialne oraz promieniowanie ultrafioletowe UV. To ostatnie dzieli się na trzy zakresy, powodujące różne efekty biologiczne. Pierwszym z nich jest USC - to promieniowanie o najkrótszej długości fal, jednak o najwyższej energii, silnie rumieniotworczej. Jest ono całkowicie pochłaniane przez warstwę ozonową atmosfery i nie dociera na powierzchnię Ziemi.
Kolejnym promieniowaniem jest UVB o średniej długości fal, charakteryzujące się bardzo silnymi właściwościami rumieniotwórczymi, negatywnie wpływającymi na syntezę barwnika skóry i odpowiadającymi za jej oparzenia.
Trzecie promieniowanie to UVA - generuje najdłuższe fale, jest mniej rumieniogenne niż pozostałe typy promieniowania, ale za to jest bardziej barwnikotwórcze. Ilość tego promieniowania docierająca na Ziemię jest dużo większa niż UVB. Wysokie dawki promieniowania UVA wzmacniają odczyny rumieniowe i zwiększają efekty promieniowania UVB.
Efekty działania promieniowania UV na skórę człowieka zależą m.in. od położenia geograficznego, zanieczyszczenia powietrza oraz pory roku lub dnia. Oparzenia słoneczne są skutkiem długotrwałego przebywania na słońcu. Bolesny rumień może pojawić się po około 2-4 godzinach po opalaniu. W ciągu następnych kilku godzin (od 9 do 14) rumień stopniowo się nasila. Jego zaniknięcie powinno nastąpić po 24–48 godzinach.
Oparzenia słoneczne – objawy
Skutki oparzeń słonecznych są odczuwalne dopiero po kilku godzinach od nadmiernej ekspozycji na słońce. Najpierw pojawia się zaczerwienienie, pieczenie skóry oraz nadwrażliwość na dotyk. Pełne objawy, tj. rumień, mogą być widoczne dopiero po kilkunastu godzinach od opalania. Dodatkowo mogą występować pęcherze wypełnione surowiczą treścią, których nie należy przebijać.
Oparzenia słoneczne dzielimy na trzy stopnie. W pierwszym skóra jest czerwona, wrażliwa na dotyk oraz nadmiernie ocieplona. Po kilku dniach w miejscu oparzenia dochodzi do złuszczenia się naskórka. Pierwszy stopień oparzenia obejmuje tylko zewnętrzną warstwę skóry, czyli naskórek.
W oparzeniu drugiego stopnia, poza zaczerwienieniem skóry, pojawiają się pęcherze, obrzęk oraz następuje częściowa martwica naskórka. Tego rodzaju rany goją się od 2 do 6 tygodni i obejmują zewnętrzne warstwy naskórka, a także skórę właściwą.
Oparzenie trzeciego stopnia jest najpoważniejsze. W tym przypadku zniszczeniu ulegają trzy warstwy skóry, a także nerwy i tkanka podskórna. Ten rodzaj oparzeń słonecznych, nawet po wygojeniu, pozostawi blizny i jest bardzo niebezpieczny dla zdrowia człowieka, może również stanowić zagrożenie życia. W razie jego wystąpienia, niezbędna jest natychmiastowa wizyta u lekarza.
Domowe sposoby łagodzenia oparzeń słonecznych
Oparzenia słoneczna niosą negatywne skutki dla naszego zdrowia, dlatego lepiej im zapobiegać. Wybierając się na plażę lub planując długotrwałe przebywanie na słońcu, powinniśmy zaopatrzyć się w ochronę przeciwsłoneczną w formie kremów, olejków itp. z wysokim filtrem przeciwsłonecznym (minimum SPF 30, a dla dzieci SPF 50). Jednak gdy przebywaliśmy na słońcu bez ochronnych kremów i doszło do oparzeń słonecznych, powinniśmy zastosować procedury łagodzące dolegliwości. W pierwszej kolejności warto wziąć chłodny prysznic, aby zmniejszyć ból i ochłodzić rozgrzaną skórę. Następnie należy zrobić domowy okład ze zmoczonego w zimnej wodzie ręcznika lub z chłodnej maślanki, kefiru, jogurtu. Można także zastosować ochładzające kremy, mleczka lub balsamy po opalaniu. Najlepiej, jeśli są to preparaty zawierające aloes, alantoinę i panthenol. Tego typu środki nawilżą, natłuszczą skórę, a do tego działają łagodząco i przyspieszają gojenie. Przy oparzeniach słonecznych należy dużo pić, warto także doraźnie zastosować wapno, a na zmniejszenie bólu zażyć środki przeciwbólowe.
Gdy oparzeniom słonecznym towarzyszy gorączka, nudności, drgawki, omdlenia i pęcherze, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Nie wolno lekceważyć oparzeń słonecznych, ponieważ mogą być nie tylko uciążliwe, ale także groźne dla naszego zdrowia.
Autor: Piotr Strugała