Jak zachęcić dziecko do uprawiania sportu?
Zmorą oraz przekleństwem XXI wieku jest znaczny wzrost otyłości. Znaczny wzrost masy ciała notuje się nie tylko wśród osób dorosłych, ale co gorsze, już wśród kilkuletnich dzieci. Niezdrowe odżywianie, duża ilość godzin spędzonych w pozycji siedzącej w szkole i nie tylko lub po prostu niechęć do „ruszania się”, są czynnikami, które spowodowały, że duża część społeczeństwa cierpi na nadwagę lub otyłość. Co należy zrobić, aby zatrzymać tę niekorzystną spiralę? Należy wdrażać zdrowe nawyki już od dzieciństwa, a jednym z nich jest ruch. Jak zachęcić dziecko do uprawiania sportu? Co zrobić, żeby aktywność fizyczna stała się dla dziecka zdrowym i pozytywnym uzależnieniem, którego korzystnym skutkiem będzie dobry stan zdrowia pociechy? To wcale nie jest takie trudne, jednakże trzeba poznać kilka zasad i reguł, a zaszczepienie w dziecku miłości do sportu okaże się przysłowiową „bułką z masłem” (oczywiście zdrowym J).
Zróbmy to razem
W początkowym okresie życia dziecko uczy się poprzez naśladownictwo. Przypatruje się i obserwuje jak daną czynność wykonują dorośli, a następnie metodą prób i błędów stara się odtworzyć zaobserwowane zjawisko. Podobna sytuacja dotyczy aktywności fizycznej. Jeżeli dziecko zaobserwuje, że w trakcie dni wolnych (weekendów, świąt, długich weekendów) rodzice zasiadają przed telewizorem z paczką chipsów lub paluszków w dłoni, to nie wymagajmy od malucha, żeby było tytanem pracy. Skoro wszystko, czego do tej pory się nauczyło (i przynosiło pozytywny skutek) czerpał z naśladowania rodziców, to czas wolny będzie spędzało dokładnie w ten sam sposób co oni. Zasiądzie na fotelu, będzie oglądało telewizję lub gdy nie będzie żadnej ciekawej bajki, pójdzie i włączy komputer. Nie należy wtedy ganić dziecka, że się nie rusza oraz, że nie wykazuje chęci do sportu. Najpierw, drogi rodzicu, trzeba się uderzyć w pierś i przyznać, że wina jest po Twojej stronie. Chcąc zaszczepić w dziecku chęć do uprawiania sportu, spędzajmy z nim czas aktywnie. Zabierajmy je na spacery, na wycieczki rowerowe lub na basen. Zamiast w wakacje leżeć „plackiem” przed hotelowym basenem, weźmy dziecko na plażę, zbudujmy zamki z piasku, zagrajmy w piłkę, ringo, popływajmy. Nie „odcedzajmy” dziecka, żeby zajęło się samo sobą, podczas gdy my odpoczywamy. Bądźmy częścią jego wakacji. Niech pamięta, że wakacje były spędzone z rodzicami, a nie obok rodziców.
Czas na sport
Współcześni rodzice bardzo dużo wymagają od swoich dzieci. Zapisują je na niezliczoną ilość dodatkowych zajęć, tak na dobrą sprawę, nie wiedząc czy dziecko jest z nich zadowolone, czy nie. Po pewnym czasie, dziecko jest zmęczone, apatyczne, senne, a to przekłada się na wyniki w nauce. Jaki z reguły rodzice wyciągają z tego wniosek? Szkoła przemęcza dziecko. A prawda taka nie jest. Jeżeli decydujemy się, aby dziecko uczestniczyło w zajęciach dodatkowych, to z początku wybierzmy jeden typ zajęć. Niech dziecko przyzwyczai się do dodatkowej aktywności, która nie jest obowiązkowa, w ramach szkoły czy przedszkola. Należy pamiętać, że tak samo ważny jest czas na szkołę czy przedszkole, jak na sport, relaks, czy spotkanie dziecka z przyjaciółmi. Oczywiste jest, że gdy dziecko spotyka się z kolegami/koleżankami, również się aktywizuje poprzez zabawę, a niejednokrotnie zabawa wymaga więcej energii i zaangażowania niż trening sportowy.
Niech dziecko samo wybierze
Na wczesnym etapie rozwoju trudno jest zauważyć, co interesuje dziecko, w czym jest dobre lub w czym jest szczególnie uzdolnione. Dlatego rodzice, chcąc jak najlepiej, zapisują pociechę na niezliczoną ilość różnorodnych zajęć lub namawiają dzieci na uprawianie sportu, który oni dla nich wybrali. Z czasem dzieje się tak, że dzieci realizują niespełnione marzenia rodziców. Nie ma nic gorszego jak przekładanie swoich ambicji na dziecko. Należy pamiętać, że z czasem, w miarę dorastania dziecka, rodzic (jak i samo dziecko) mogą odkryć obszary, w których maluch będzie się realizował i czerpał przyjemność ze sportu. Dlatego należy rozmawiać z dziećmi, obserwować ich postępy lub ich brak, tak aby nie narzucać im działań niezgodnych z ich zainteresowaniem, a wręcz przeciwnie, motywować je do rozwoju w tym, w czym są dobre.
Świętuj sukcesy sportowe
Aby dodatkowo zachęcić dziecko do aktywności fizycznej rodzic powinien brać czynny udział w sukcesach swojej pociechy. Poświęcenie czasu, aby zawieźć i odebrać dziecko z treningu czy bycie obserwatorem treningu jest również aktywną formą uczestnictwa rodzica w życiu sportowym malucha. Dziecku zależy na zauważeniu i docenieniu jego starań przez najbliższych. Buduje przez to w sobie motywacje do dalszej pracy i samodoskonalenia. Dlatego rodzice powinni kibicować, chwalić i celebrować każde wydarzenie sportowe z udziałem własnego dziecka. Pamiętaj jednak, aby nie przechwalić. Doceniaj trud, wysiłki, staranie się, a nie sam efekt. Wynik jest tylko skutkiem pracy i zaangażowania dziecka. Nawet, jeżeli coś pójdzie nie tak na zawodach, dziecko nie zdobędzie pierwszego miejsca, to należy zwrócić uwagę na to, co zrobiło dobrze. Buduje się wtedy wewnętrzną motywację dziecka do dalszej pracy. Skupienie się na porażce spowoduje tylko niechęć („ja się jednak do tego nie nadaję”), a przecież sport ma sprawiać przyjemność.
Nie każdy musi być mistrzem
Każdy rodzic chciałby żeby jego dziecko było najlepsze. We wszystkim. Ale niestety tak się nie da. Niejednokrotnie słychać rozmowy rodziców „mój synek bardzo dobrze gra w piłkę”, „moja córeczka pięknie tańczy”, „moje dziecko wygrywa turnieje tenisa”. Pamiętać należy, że ambicje rodziców powinny zostać odłożone na dalszy plan, a dorośli powinni pozwolić dzieciom cieszyć się z ruchu. Nie należy krytykować dziecka, że przebiegło metę jako ostatnie, tylko cieszyć się z faktu, że wzięło udział w zawodach i że w ogóle biega. Rodzice również powinni zaakceptować fakt, że jeżeli dziecko niezbyt dobrze tańczy, a co więcej, rytm swoje, a dziecko swoje, powinni być uradowani z powodu, że dziecku taniec sprawia przyjemność. Jeżeli jednak tej przyjemności maluch nie odczuwa, rolą rodziców jest rozmowa z dzieckiem i poszukanie dyscypliny sportu, które będzie budziło większe zainteresowanie malucha niż ten dotychczas uprawiany. W końcu, to sport ma być dla dziecka, a nie dziecko dla sportu. Przecież nie każdy ma predyspozycje do wszystkiego i nie wszystko lubi. Należy uszanować preferencje dziecka i jeżeli nie lubi grać w tenisa, to nie zmuszajmy go do tego. Może po prostu od tenisa bardziej lubi wspinać się z kolegami na drzewa? To też powinno być sygnałem dla rodzica, że tenis nie musi być sportem dla malucha, ale może warto wykupić jednorazowe wejście na ściankę wspinaczkową, aby dziecko mogło się powspinać i wyszaleć na różnych poziomach trudności. Może właśnie to okaże się sportem, który dziecko będzie chciało uprawiać. Jeżeli natomiast nie ma talentu do sportu, to sportowcem nigdy nie będzie. I nie musi. Choćby nie wiadomo ile godzin spędzało na treningach, niektórych predyspozycji się nie wytrenuje, a rodzic będzie musiał to zaakceptować i pokazać dziecku, że nic złego się nie dzieje, że sport to nie jego/jej droga życiowa. Właśnie w tym momencie należy pokazać dziecku alternatywę, coś w czym będzie mogło się wykazać.
Sport to nie tylko treningi
Aby dodatkowo zachęcić dziecko do uprawiania sportu należy mu pokazać, że treningi to nie cały sport. Że istnieje również przyjemniejsza strona medalu, która jest dostępna dla dziecka. A dzieci jest bardzo łatwo zachęcić. Kolorowa koszulka na treningi (może nawet według własnego projektu dziecka), śliczne kolorowe łyżwy, własna nagroda za udział w zawodach. Czasami wystarczy drobnostka, żeby dziecko zainteresować. Rolą rodzica jest pokazanie, że aktywność fizyczna może być fajna. Czasami nagrodą dla dziecka może być weekendowy wypad na rowery z rodzicami. Wspólne robienie zdjęć podczas wycieczki, aby mieć pamiątkę, jak to było miło i przyjemnie. Będzie to również znak dla dziecka, że sport to zabawa. Należy przy tym wszystkim zachować zdrowy umiar, bo dziecko szybko się znudzi i przestanie doceniać, a wtedy nieważne jaka nagroda będzie dana dziecku, nie będzie wystarczająca, aby ponownie zachęcić czy zmotywować pociechę do sportu.
Dzieci to młode, plastyczne umysły i w dużej mierze to rodzice są plastykami. Od nich zależy jak ulepią i wymodelują umysł malucha. Sporty to przede wszystkim zabawa i przyjemność jaką dziecko powinno czerpać z ruchu. Dlatego, drodzy rodzice, nie ograniczajcie pociech. Niech skaczą, bawią się i dowcipkują. To jest ich złoty i beztroski okres w życiu, który już nigdy do nich nie wróci. Sport to również edukacja, rozwój intelektualny oraz społeczny, dlatego im wcześniej dziecko zacznie uprawiać sport, tym większe korzyści będzie miało w dorosłym życiu.
Autor: Justyna Ćwieląg - Magister fizjoterapii