Jak radzić sobie z nadwagą i otyłością wśród dzieci i młodzieży?
Najnowsze badania Instytutu Żywności i Żywienia nie są optymistyczne. Co piąte polskie dziecko ma nadwagę. Co zrobić, gdy nasze dziecko wydaję się być w tej grupie? Jak sobie poradzić, by wyrosło na zdrową szczupła osobę dorosłą?
Przede wszystkimi należy skonsultować się z lekarzem pediatrą w celu określenia stopnia nadwagi i otyłości u dzieci. Posłużą temu siatki centylowe wskaźnika BMI, uwzględniające wzrost, wagę, płeć i wiek. Należy również wykonać podstawowe badania krwi i wyeliminować możliwość występowania innych chorób, które mogą powodować problemy ze zdrowiem. Kolejnym krokiem jest specjalistyczna konsultacja u dietetyka i systematyczna praca w gabinecie i poza nim. Warto pomyśleć o pomocy psychologa, ponieważ nie zawsze problem z nadwagą i otyłością to problem wyłącznie nadprogramowych przekąsek.
Organizm dziecka jest szczególnie narażony na niedobory witamin i minerałów, dlatego nie powinno ono przechodzić na żadną łatwo dostępną dietę internetową czy z polecenia. U podstaw odchudzania leży edukacja, zmiana stylu życia oraz uświadomienie dziecku pewnych procesów zachodzących w ciele. Dziecko najchętniej uczy się przez doświadczenie i naśladownictwo, dlatego tak ważne jest, żeby cała rodzina brała udział w odchudzaniu dziecka. Możemy włączać dziecko w proces gotowania, pokazywać jak w przyszłości przygotować zdrowy posiłek.
Dzieci powinny zjadać od 4 do 5 regularnych posiłków w ciągu dnia. Śniadanie w domu, II śniadanie w szkole. Bardzo często obiad też powinien być jedzony jeszcze w szkole. Po południu dziecko może zjeść małą przekąskę w formie owoców czy bakalii. Kolacja nie powinna być spożywana później niż do 2h przed snem. Uważamy na dodatkowe trzy chrupki, dwa ciasteczka i soki, które nasze dziecko zjada w międzyczasie. Takie przekąski to już posiłek, więc nie można podawać ich w międzyczasie. Jeśli dziecko odczuwa głód możemy podawać warzywa pokrojone w paski lub warzywne chipsy.
Warto od razu wprowadzić zmiany do jadłospisu dziecka i podawać produkty nisko przetworzone z pełnego przemiału, np.: chleb razowy, naturalne płatki owsiane lub inne naturalne płatki zbożowe, makaron pełnoziarnisty, ryż i kasze. Dobrze skomponowana dieta zawiera 5 porcji warzyw i owoców dziennie. Jako dodatek do potraw podajemy pełnowartościowe białko. Jego źródłem są: chude gatunki mięs (indyk, kurczak, cielęcina, wołowina, królik, dziczyzna), ryby, chude mleko i niesłodzone produkty mleczne, nasiona roślin strączkowych oraz jajka. W diecie dziecka nie może zbraknąć dobrych źródeł tłuszczów, tj.: oliwa z oliwek, masło i inne oleje roślinne, stosowne na zimno do sałatek. Dziecko pragnienie powinno gasić niesłodzoną wodą lub wodą z dodatkiem mięty czy soku z cytryny, niesłodzonymi herbatkami owocowymi czy ziołowymi.
Z diety należy wyeliminować słodycze, które są źródłem cukrów prostych oraz przekąski lub dania fast food, które dodatkowo są źródłem tłuszczów, w tym tłuszczów trans. Często na początku nie jest możliwe całkowite wyeliminowanie niezdrowych przekąsek, dlatego warto umówić się na jeden „słodki dzień” w tygodniu. Możemy podać wtedy ulubioną przekąskę. Przy czym watro po jakimś czasie zastąpić ją domowym ciastem czy burgerem.
Posiłki przygotowujemy w wodzie, na parze, dusimy, pieczemy czy grillujemy. Zmniejsza to ilość dodanego tłuszczu do potrawy i czyni ją bardziej lekkostrawną.
Bardzo ważna jest aktywność na świeżym powietrzu, spacery, rower czy wyjście na basen. Aktywność fizyczna fantastycznie redukuje nadmierną tkankę tłuszczową u dzieci oraz nie pozwala na myślenie o jedzeniu czy w przeciwieństwie do siedzenia przed telewizorem lub komputerem nie daje szansy na bezrefleksyjne podjadanie.
Pamiętajmy, żeby nie bagatelizować problemu nadwagi u naszego dziecka. Z nadwagi i otyłości nie wyrasta się od tak po prostu. Przeważnie z otyłych dzieci wyrastają otyli dorośli. Zadbajmy już dziś o zdrowie nasze i naszych dzieci oraz nie bójmy się prosić o pomoc.
Autor: Katarzyna Mraczek - Dietetyk