Jak oswoić starość?
W naszych czasach, gdy kultywuje się młodość i wysoką sprawność, starość wyjątkowo mocno przeraża. Tymczasem to nieuchronny etap naszej egzystencji. Tylko od nas samych zależy, jaka będzie jakość naszego życia jako seniorów. Starość nie musi martwić, można ją oswoić.
Starość, chociaż przecież oczekiwana, potrafi zaskoczyć swoim nadejściem i wzbudzić przygnębienie. Coraz więcej osób nie wie, w jaki sposób sobie z nią poradzić. Jako dzieci nie myślimy o niej oczywiście, jako dorośli staramy się nie przyjmować jej do wiadomości. Starość wydaje się wtedy czymś odległym, abstrakcyjnym. Jeśli już nadchodzi, dotyka innych, nie nas. Żyjemy w takim przekonaniu, aż pewnego dnia odkrywamy z przerażeniem, że starość nadeszła – niespodziewanie, niezauważalnie, potajemnie. Mechanizm wyparcia starości jest tak silny, że nawet w wieku senioralnym niektóre osoby nie chcą przyjąć tego do wiadomości i zachowują się nadal, jakby mieli 20 lat. Tymczasem statystyki są nieubłagane i jasno pokazują, że zarówno na świecie, jak i w Polsce społeczeństwa szybko się starzeją.
Starzenie się w liczbach
Do szybkiego starzenia się społeczeństw przyczynia się z jednej strony spadek płodności, z drugiej – wydłużony okres trwania życia (średnio o ponad 20 lat). W 1950 roku na świecie żyło około 200 mln osób powyżej 60 lat, na początku XXI wieku było ich już 500 mln. ONZ szacuje, że do 2020 roku liczba osób starszych na świecie wzrośnie do 1 mld, a w 2025 roku będzie ich już ponad 1,2 mld. Eksperci przewidują, że największy przyrost seniorów nastąpi w wieku 80 lat i powyżej. Takich osób będzie nawet 10 razy więcej w 2025 roku niż obecnie. Co ciekawe, według ONZ największy przyrost zanotują kraje słabiej rozwinięte (obecnie to 61% populacji osób starszych). 55% seniorów na świecie to kobiety. Niepokojące jest to, że do 2050 roku liczba osób w wieku powyżej 60 lat przewyższy liczbę dzieci poniżej 15 lat (źródło: http://www.unic.un.org.pl/rozwoj_spoleczny/age4.pdf).
Również w polskim społeczeństwie następuje szybka zmiana w strukturze wieku. Według wyliczeń GUS już na początku lat 90. przeciętny mieszkaniec naszego kraju postarzał się o 7 lat. W 2014 roku liczba Polaków była szacowana na 38,5 mln osób, z czego 22% stanowiły osoby powyżej 60. roku życia. Od 1990 roku do 2014 roku nastąpił wzrost w tej grupie o ponad 2,9 mln osób. W tym okresie życie Polaków wydłużyło się o około 4,5 lat. Według GUS do 2050 roku odsetek ludności w wieku powyżej 60 lat zwiększy się o 19%, a udział takich osób w populacji ludności Polski wzrośnie nawet do 40,4% (13,7 mln) (źródło: http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-w-wieku-60-struktura-demograficzna-i-zdrowie,24,1.html). W tej sytuacji nie można udawać, że starość nas nie dotyczy. Mało tego, można zadbać, aby nasza starość była komfortowa.
Jak zadbać o swoją starość?
Przede wszystkim należy wyzbyć się błędnego postrzegania ludzi starszych, stereotypu, że seniorzy cały dzień powinni siedzieć tylko przed telewizorem, wypoczywać na ławce w parku, a gdy trzeba, powinni opiekować się wnukami. Starość nie musi być smutna, nudna i naznaczona problemami ze zdrowiem. Sami seniorzy muszą przełamać w sobie takie myślenie o starości. Wtedy ten etap życia może być równie fascynujący i ciekawy, jak okres aktywności zawodowej.
Należy podejść do starości z optymizmem i zrozumieć, że nie jest to okres, w którym należy się wycofać z życia i z aktywności. Więcej wolnego czasu to okazja, aby czerpać z życia, robić to, na co ma się ochotę, a także realizować marzenia, których wcześniej nie udało się spełnić. Kluczem jest jednak pogodzenie się z upływem czasu. Nie jest to łatwe. 83% Polaków odczuwa lęk przed podeszłym wiekiem (źródło: http://starsirodzice.pl/?q=dobre-starzenie/dobre-starzenie). Należy przyjąć jednak do wiadomości prawdę i nie udawać, że się jest nastolatkiem, np. ubierając się młodzieżowo. To przynosi ukojenie i pozwala skupić się na dalszym życiu.
Nie bez przyczyny funkcjonuje powiedzenie, że aktywność przedłuża życie. Można do tego dodać jeszcze inną maksymę: mamy tyle lat, na ile się czujemy. Jeśli rzeczywiście uznamy, że skoro jesteśmy starzy, nic już nam się nie należy od życia i niczym nie powinniśmy się zajmować, nasza egzystencja stanie się smutna, uciążliwa i pozbawiona przyjemności. Tymczasem senior może być również aktywny. Jeśli pozwala na to stan zdrowia i sprawność, należy korzystać z różnych rozrywek. Osoby chcące poszerzyć swoją wiedzę, mogą zapisać się na Uniwersytet Trzeciego Wieku. To nie tylko okazja do edukacji, ale również możliwość poznania nowych ludzi, zawiązania przyjaźni, wychodzenia na wspólną herbatkę.
Okiełznanie starości to także zachowanie sprawności fizycznej. Zajęcia sportowe lub innego rodzaju aktywność fizyczna nie tylko poprawia samopoczucie, ale również pozwala na zachowanie zdrowia. Jeśli to możliwe, warto uprawiać sporty, a przynajmniej regularnie spacerować i korzystać z basenu. Oczywiście ważne, aby taka aktywność sprawiała przyjemność. Poza tym należy rozwijać własne pasje, skupić się na swoim hobby. Można znaleźć interesujące zajęcia nawet wtedy, gdy stan zdrowia nieco ogranicza aktywność. Każdy z nas może zadbać o to, aby zamienić starość w nowy, fascynujący etap życia. Ważne jest jednak pozytywne podejście i optymizm. To potężne narzędzia, które pomogą w okiełznaniu starości.
Autor: Piotr Strugała