Etapy rozwoju płodu
Ciąża to szczególny czas dla przyszłych rodziców, a przede wszystkim dla przyszłej matki. W tym okresie nie tylko w organizmie kobiety zachodzą duże zmiany, ale również w szybkim tempie rozwija się płód. Jakie są poszczególne etapy tego rozwoju?
Rozwój płodu to tak naprawdę historia fascynujących zmian od dwóch komórek do nowego człowieka. Zmiany te przybierają różną intensywność w różnych trymestrach. Najszybsze tempo można zaobserwować w pierwszym trymestrze. To właśnie wtedy wykształcają się najważniejsze narządy. Jeśli jesteście ciekawi, jak to wygląda tydzień po tygodniu, zapraszamy do lektury naszego artykułu.
Trymestr I
Początek całego procesu to oczywiście zapłodnienie, do którego dochodzi w jajowodzie, gdzie plemnik łączy się z komórką jajową. W ten sposób powstaje zygota, która wędruje do macicy, a następnie się dzieli. W końcu powstaje blastocysta - zagnieździ się około 7 dni po zapłodnieniu w macicy. Pęcherzyk żółtkowy produkuje komórki krwi w ciągu kilku pierwszych tygodni. W tym czasie dziecko ma tylko 0,15 mm długości. Wkrótce powstaje kręgosłup, system nerwowy, rdzeń kręgowy, a do tego kształtują się tak ważne narządy, jak wątroba czy nerki.
W kolejnym tygodniu dochodzi do połączenia pomiędzy organizmem kobiety a rozwijającym się dzieckiem (zagnieżdżenie). Potem z tego połączenia powstanie łożysko. Rozwijający się płód wytwarza hormony, które eliminują miesiączkę u kobiety. Długość dziecka to już nawet 1 mm.
Około 21 dni po zapłodnieniu serce płodu zaczyna bić, powoli formuje się mózg z cewki nerwowej. W tym czasie działa już łożysko. Około czwartego tygodnia zaczyna intensywnie rosnąć kręgosłup i rdzeń kręgowy. Powstają zalążki oczu oraz uszu. W tym czasie płód jest podobny bardziej do kijanki niż do człowieka i ma nawet 4 mm długości.
Piąty tydzień to kolejny intensywny okres wzrostu płodu, który może osiągnąć długość nawet 14 mm. Zaczynają się formować kończyny. To również początek krążenia krwi. W szóstym tygodniu dochodzi do podziału serca na lewą i prawą komorę, pojawiają się oskrzela, a do tego rozpoczyna pracę trzustka. Zaczynają się wykształcać oczy, nos i usta. W kolejnym tygodniu pojawiają się palce stóp i dłoni. Funkcjonuje już układ krwionośny i pokarmowy oraz wątroba. Ukształtowany zostaje również kościec chrząstkowy. U płodu żeńskiego pojawiają się jajniki, a u męskiego – zaczątek jąder i członka.
Osiem tygodni od zapłodnienia płód zaczyna przypominać człowieka, posiada już większość narządów. Jego długość to około 5 cm, a waga – około 5 g. W kolejnym tygodniu formują się paznokcie i tęczówki. Pojawiają się powieki, których jednak płód nie otworzy aż do 25 tygodnia. W 10 tygodniu maluch ma już 6 cm, waży około 10 g. Właśnie wtedy skóra staje się różowa, szkielet kostny zastępuje szkielet z chrząstek. Dziecko zaczyna poruszać kończynami i ssie kciuk.
Trymestr II
II trymestr rozpoczyna się od 12 tygodnia ciąży. Płód nadal bardzo szybko rośnie i staje się coraz cięższy. Jego długość to już nawet 10 cm przy wadze 50 g. Ciało malucha pokrywa się meszkiem (lanugo). Działa już także układ nerwowy. Dziecko obraca głową w górę i w dół. W piętnastym tygodniu maluch ma już sprawne mięśnie i stawy, może zginać ramiona i nogi, robi salta. „Gimnastykę” dziecka coraz bardziej odczuwa kobieta.
Od siedemnastego tygodnia dziecko zaczyna słyszeć różne dźwięki. Skóra malucha zostaje pokryta przez maź płodową, zaczynają rosnąć brwi. Często pojawia się czkawka, która jest dla malucha ćwiczeniem mięśni i przygotowaniem do oddychania. Długość dziecka to już 25 cm, a waga – około 150 g.
Półmetek ciąży to wyraźne spowolnienie wzrostu dziecka. W tym samym czasie tworzą się w mózgu malucha połączenia nerwowe, które umożliwiają procesy myślowe i zapamiętywanie. Rozwijają się również kubki smakowe. U chłopców w mosznie pojawiają się jądra. Dziecko mierzy już 30 cm i waży 300 g. W dwudziestym piątym tygodniu ciąży twarz i ciało wyglądają już jak u noworodka. Otwierają się w końcu powieki, tworzy się siatkówka. Dziecko odbiera bodźce dotykowe. W kolejnym tygodniu dziecko przybiera pozycję embrionalną, a na powierzchni mózgu formują się bruzdy i fałdy.
Trymestr III
W dwudziestym siódmym tygodniu ciąży oczy dziecka stają się wrażliwe na światło, często poruszają się w oczodołach. Tkanka podskórna wypełnia się tłuszczem. Dziecko mierzy już około 37 cm i waży około 1250 g. Dwa tygodnie później maluch bez problemu otwiera i zamyka oczy. Ciągle rozwija się mózg, dalej formuje się tęczówka (jej kolor ustali się dopiero 9 miesięcy po urodzeniu). W 30 tygodniu ciąży dziecko uczy się obracać główką na boki, dalej ćwiczy oddychanie.
Dwa tygodnie później układ nerwowy malucha w pełni funkcjonuje, płuca są prawie rozwinięte, podobnie – układ trawienny. Dziecku jest już bardzo ciasno w macicy. Zanika meszek z ciała. W trzydziestym szóstym tygodniu maluch jest gotowy do porodu. Ten może nastąpić w każdej chwili. Łożysko jest już coraz bardziej wyeksploatowane i coraz słabiej pracuje. Dwa tygodnie później maluch może już bez problemu przyjść na świat, posiada kilkadziesiąt reakcji odruchowych.
W końcu następuje poród. Kończy się jeden etap w życiu małego człowieka, a zaczyna się kolejny.
Autor: Piotr Strugała