Echo serca
Echokardiografia, czyli echo serca, to nieinwazyjne badanie, które pozwala stwierdzić nieprawidłowości pracy tego narządu. Wykrywa wady i sprawdza budowę oraz pracę komór i zastawek. Jak wygląda i kiedy należy je wykonać?
Jak wygląda badanie
Narzędziem do wykonywania echa jest aparat ultrasonograficzny (USG) z dodatkową funkcją pomiaru przepływu krwi przez serce. Wykazuje prędkość przepływu krwi w jego przedsionkach i komorach. Dzięki niemu można sprawdzić również obecność płynów, na przykład w worku osierdziowym. Badanie pozwala zmierzyć wielkość i grubość jam narządu. Wykrywa także uprzednio przebyte zawały, obecność nowotworu oraz skrzepów. To jedno z podstawowych badań, na które kieruje kardiolog, przy stwierdzeniu nieprawidłowości oraz gdy pacjent skarży się na bóle w klatce piersiowej. Dzieli się na trzy rodzaje: przezklatkową (TTE), przezprzełykową (TEE) oraz najnowocześniejszą – dopplerowską, czyli tkankową (TDI).
Echokardiografia przezklatkowa to podstawowe i najczęściej wykonywane zadanie. Pacjent kładzie się na leżance na plecach lub na boku, rozebrany od pasa w górę. Lekarz nakłada na klatkę piersiową specjalny żel i przesuwa po ciele głowicą od aparatu USG. Ten z kolei wysyła fale dźwiękowe do ciała i pochłania powracające do niego echo, dzięki któremu można wykonać odpowiednie pomiary. Badanie przezklatkowe można wykonać również z użyciem kontrastu, który wstrzykuje się pacjentowi dożylnie podczas wykonywania badania. Pomaga to uzyskać jeszcze lepszy obraz pracy narządu.
Przezprzełykowa diagnostyka to dodatkowe badanie, które przeprowadza się, gdy wynik przezklatkowego echa jest niewyraźny lub niejednoznaczny. Badanie przebiega w znieczuleniu miejscowym. Pacjent dostaje również leki uspokajające. Przez przełyk przeprowadza się sondę na wysokość serca, aby widoczność pracy narządu była bardziej widoczna i wyraźna.
Tkankowa natomiast określa szybkość przepływu tkanek i przekazuje informacje o funkcji mięśnia sercowego.
Wskazania do wykonania
Choroby i objawy, które są wskazaniem do badania:
- Choroba wieńcowa;
- Zawał;
- Podejrzenie wad wrodzonych i nabytych;
- Nadciśnienie tętnicze;
- Zapalenie wsierdzia i mięśnia sercowego;
- Arytmia;
- Choroby układu krążenia;
- Choroba zakrzepowo-zatorowa;
- Ból w klatce piersiowej.
Kto może poddać się badaniu?
Tego typu badanie można wykonać wszystkim dorosłym i dzieciom, a nawet niemowlętom, które ukończyły 2 miesiące. Może być też przeprowadzane u kobiet w ciąży, gdyż jest nieinwazyjne. Jest również bezbolesne i nie wiąże się z żadnym ryzykiem. Nie wymaga specjalnego przygotowania. Całe badanie może potrwać 20-30 minut.
Echokardiografia obciążeniowa
Obciążeniowe badanie najczęściej stosuje się w diagnostyce choroby wieńcowej i wad zastawek serca. Łączy ono elektrokardiografię (EKG) i echokardiografię. Pozwala rozpoznać chorobę niedokrwienną serca oraz potwierdzić schorzenia wykazane podczas innych testów. Wykazuje też zaburzenia kurczliwości mięśnia sercowego. Dzięki niemu można podjąć decyzję czy nie ma przeciwskazań do poddania pacjenta koronarografii, czy operacji na otwartym sercu.
Echokardiografia obciążeniowa dzieli się na trzy rodzaje: wysiłkową, farmakologiczną i przezprzełykową. Wysiłkowa jest najczęściej stosownym typem badania. Pacjenta podłącza się do aparatury i mierzy się pracę narządu w stanie spoczynku, przy wysiłku fizycznym na bieżni ruchomej lub na cykloergometrze rowerowym oraz jeszcze przez kilka minut po zakończeniu wysiłku.
Farmakologiczną przeprowadza się wtedy, kiedy stan zdrowia lub wiek pacjenta nie pozwala na wysiłek fizyczny. Przeprowadza się tak zwaną próbę dobutaminową, która polega na powolnym wstrzykiwaniu dobutaminy. Lek ten przyspiesza bicie serca wywołując stan podobny jak przy wysiłku fizycznym. Podaje się go stopniowo i rejestruje pracę narządu podobnie jak przy próbie wysiłkowej. Badanie trwa około 30 minut.
Przezprzełykowa polega na włożeniu przez przełyk elektrody połączonej z aparatem EKG. Wysyłają one impulsy pobudzające pracę serca. Badanie to może wywoływać nieprzyjemne i bolesne odczucia, dlatego jest najrzadziej stosowane.
Echokardiografia obciążeniowa, w przeciwieństwie do zwykłego echa, może nieść ze sobą skutki uboczne. Najczęściej występują nudności, uczucie kołatania, duszności, drętwienie i drżenie ciała, przez które niekiedy nie można dokończyć badania.
Autor: Urszula Stanisławska-Hunek