Jesteś na stronie Dlaczego boimy się straości?Przejdź do:
Dlaczego boimy się straości?
23 sie 2017

Dlaczego boimy się straości?

Pojęcie starości jest pojęciem mało precyzyjnym. Z punktu widzenia nauk biologicznych starzenie się organizmu jest procesem wpisanym w naturę życia i zaczyna się z chwilą połączenie się komórki jajowej z plemnikiem. Choć w pierwszych etapach życia przewaga procesów anabolicznych – budowy przeważa nad procesami katabolicznymi – destrukcji i wynik metaboliczny jest dodatni, to mimo wszystko procesy starzenia się, związane z nieodwracalnym wektorem czasu, są również nieodwracalne. Mimo wszystko nasz instynkt samozachowawczy zawsze skierowany jest w stronę życia. Stąd dążenie do nieśmiertelności poprzez stosowanie różnych zabiegów o większym lub mniejszym stopniu magii.

Pojęcie starości jest pojęciem mało precyzyjnym. Z punktu widzenia nauk biologicznych starzenie się organizmu jest procesem wpisanym w naturę życia i zaczyna się z chwilą połączenie się komórki jajowej z plemnikiem.

Choć w pierwszych etapach życia przewaga procesów anabolicznych – budowy przeważa nad procesami katabolicznymi – destrukcji i wynik metaboliczny jest dodatni, to mimo wszystko procesy starzenia się, związane z nieodwracalnym wektorem czasu, są również nieodwracalne. Mimo wszystko nasz instynkt samozachowawczy zawsze skierowany jest w stronę życia. Stąd dążenie do nieśmiertelności poprzez stosowanie różnych zabiegów o większym lub mniejszym stopniu magii.

Nawet obecnie w świecie stechnicyzowanym i racjonalnym, co rusz dowiadujemy się o podejmowaniu prób wydłużania życia ponad biologiczne zdolności lub nawet próby zatrzymania życia poza granicą śmierci. Tak pewnie osadzony jest fenomen zamrażania ciała z jeszcze niepodejmowanymi próbami odmrażania po dłuższym okresie czasu. Takie swoiste kapsuły czasu mają umożliwić uczestnikom przetrwanie i doczekanie do czasu, gdy postępy medycyny umożliwią leczenie ich schorzeń i przywrócenie do życia. To też swoisty przejaw obawy przed śmiercią, przed starzeniem się.

Starzenia nie należy się bać, bo jest to najbardziej naturalny proces wchodzący w skład życia. Jego immanentny składnik. Lecz przecież obawy przed starością są powszechnym faktem. Warto przyjrzeć się kilku głównym jego powodom.

Ważnym powodem jest obawa o stan fizyczny i psychiczny naszego organizmu w okresie starzenia. Każdy z nas ma doświadczenia z przebywania w pobliżu osób starszych. Te obrazy kształtują nasz stosunek do tego okresu życia i procesu odchodzenia. W dawniejszych modelach społecznych rodziny wielopokoleniowe były czymś naturalnym, czymś, co powodowało, że osoba starsza z jednej strony nie była alienowana od młodszych pokoleń, a z drugiej strony młodsze pokolenia udzielały codziennego wsparcia fizycznego i duchowego swoim starszym członkom rodziny. Układ taki powodował utrzymywanie bliższych i głębszych relacji międzypokoleniowych. Stronie młodszej pozwalało to zobaczyć starość jako naturalny proces, w którym mogli dostrzec też pozytywy – czerpanie z doświadczeń osób starszych, ale i przekazywanie im zakresu działania, który mogli realizować – na przykład opieka nad dziećmi. Dla osób starszych zaś eliminowało to poczucie wyalienowania, wyobcowania z rodziny i pozwalało czuć się potrzebnym. Taki model mógł być realizowany, jeśli choćby nawet warunki lokalowe skromne, ale na to pozwalały. Mieszkanie w blokach w malutkich mieszkaniach ze starszymi osobami nie jest komfortowe dla każdej ze stron.

Tu dochodzimy do wspomnianych już obaw o wydolność fizyczną i psychiczną. Każdy człowiek chce być jak najdłużej samodzielny i nie stanowić ciężaru dla otoczenia. Ta obawa jest jak najbardziej naturalna i oczywista. Nie trzeba być osobą starszą, by czuć dyskomfort w czasie, na przykład pobytu w szpitalu, gdy nasza intymność jest narażana na szwank, a oczywiste fizjologiczne potrzeby muszą być realizowane w warunkach obecności osób trzecich. Jak bardzo musi to dotykać osoby starsze, które w stanach takich mogą znaleźć się w sposób ciągły. Utrzymanie jak najdłużej sprawności psychofizycznej może być wspierane poprzez aktywności życiowe. Osoby starsze często czując się niepotrzebne i alienowane ze swoich środowisk, potrzebują motywacji, potrzebują bodźca dla podejmowania aktywności. Tym bodźcem może być rozwijanie świadomości utrzymania dobrej kondycji, nie tylko po to, aby być dłużej potrzebnym innym, ale by jak najdłużej być samodzielnym, bez potrzeby korzystania z opieki innych – często osób obcych. Tu zaleca się umiarkowaną aktywność ruchową –adekwatną do wydolności organizmu, podtrzymywanie aktywności intelektualnej. W Polsce nadal brakuje specjalistów geriatrii, ale każdy odpowiedzialny lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może po ustaleniu wydolności organizmu zalecić poziomy aktywności. Kolejnym elementem jest modyfikacja otoczenia w sposób zabezpieczających funkcjonowanie, na przykład: uchwyty w łazience, obniżenie półek w kuchni, sztućce dostosowane do zaburzeń i deformacji rąk.

Znaczącym elementem poprawiającym poczucie bezpieczeństwa i umożliwiającym szybsze udzielenie pomocy są systemy telemedyczne. To rozwiązania, które pozwalają na przykład zdalnie monitorować podstawowe parametry życiowe – tętno, ciśnienie, akcje serca, ale i uruchamiać reakcje powiadamiania w przypadku stwierdzenia upadku osoby monitorowanej. Pozwalają monitorować miejsce, w którym dana osoba przebywa na przykład poprzez wykorzystanie technologii lokalizacyjnych. To wszystko dzieje się albo bezobsługowo, albo z minimalnym udziałem osoby starszej. Zaburzone poczucie bezpieczeństwa może być swoistym gorsetem blokującym podejmowanie aktywności przez osoby starsze. Warto zwrócić uwagę na te rozwiązania. Osoby starsze z wielu powodów nie chcą opuszczać swoich domów. Alienacja nasila poczucie wyobcowania, tym bardziej, że nasz techniczny świat nie jest „Ich bajką”. To co dla ludzi młodych jest oczywiste, dla osoby starszej może być barierą nie do pokonania. Pamiętajmy, że najbardziej pomagamy jak wspieramy, edukujemy, a nie wyręczamy. Tam gdzie to możliwe uaktywniajmy osoby starsze zapewniając im zwiększone poczucie bezpieczeństwa i dostosowując otoczenie do ich potrzeb. Wtedy życie każdej osoby starszej odzyska sens i stanie się bogatsze, wzbogacając też życie osób młodszych. W odwrotnej koncepcji, nieubłagane procesy demograficzne spowodują, że coraz więcej energii będziemy musieli przeznaczać na opiekę i alimentację osób starszych i to przez coraz dłuższy czas.

W okresie starzenia się organizmów, często jako granice podaje się tu zakończenie aktywności zawodowej, nasilają się dolegliwości fizyczne. Zaczynamy mieć więcej czasu, organizm, zaczyna coraz bardziej przypominać o dolegliwościach, a osoba taka coraz częściej kieruje się do lekarza. Obserwuje się, że wizyty takie mimo podłoża klinicznego służą też osobom starszym jako substytut utrzymania relacji międzyludzkich, możliwość porozmawiania, możliwość kontaktu z drugim człowiekiem. To smutna obserwacja, że w wieku pełnej swobody technicznej przy komunikowaniu się nie ma interlokutora. To też napędza obawy wieku podeszłego, obawy przed samotnością w starości. Oczywiście w pewnym momencie dysfunkcjonalności i zaburzenia strukturalne organizmu będą na tyle duże, że uniemożliwiają samodzielne funkcjonowanie. Odsuwajmy ten moment jak najdalej w czasie poprzez ćwiczenia, aktywność ruchową, odpowiednią dietę, sposób funkcjonowania w codzienności, przyjmowanie zaordynowanych leków i ćwiczeń, kontrole stanu zdrowia, podejmowaną aktywność intelektualną, dbanie o higienę ciała i duszy. Wachlarz działań i pomysłów jest bardzo szeroki, można nawet stwierdzić, że rodzi się nowa gałąź działalności biznesowej – usługi dla osób starszych i nie należy przez to rozumieć jedynie tworzenia zakładów pielęgnacyjno – opiekuńczych.

Unia Europejska dostrzega problem starzenia się społeczeństw i opracowuje kompleksowe działania od badań, poprzez konkretne aktywności społeczne i biznesowe oraz tworzenie ram organizacyjnych instytucji powołanych jako Centra Zdrowego Starzenia się (European Innovation Partnership on Active and Healthy Aeging – Reference Site). Polska bierze w tej inicjatywie aktywny udział, lecz potrzebne są nam działania na poziomie poszczególnych miast, poszczególnych rodzin, poszczególnych osób.

Pamiętajmy, że każdy z nas starzejąc się będzie dożywał starości i będzie doświadczał jej uroków, przywilejów, ale i wszelkich niedogodności i ograniczeń. Ludzie starsi są bogactwem każdej społeczności. Dziś wydaje się, że w pędzie codzienności zapominamy o tym. Problem starości to nie problem ludzi starych to problem całego społeczeństwa, to marnowanie doświadczeń, to wypychanie na margines życia, to apoteoza modeli młodych, zdrowych, zawsze uśmiechniętych ludzi. Być może ta obawa przed starością, złą nieaktywną starością, nieaktywnym życiem, powoduje chowanie się za maskę idealizmu zdrowia, młodości. Obawa przed starością nie dotyczy tylko ludzi starszych. Ale to już pytanie o szerszym charakterze, który każdy z nas może postawić dla zrozumienia swoich motywacji i zachowań.

Zdrowego starzenia się w każdym wieku życzy Państwu.

 

Autor: Dr n. med. Cezary R. Lipiński


Dziękujemy za korzystanie z Portalu Pacjenta

Mednow Sp. z o.o.

ul. Johna Baildona 66A,

40-115 Katowice,

KRS 0001164024, NIP 6751811676

Zmień zgody cookie

Ładowanie zakończone