Daltonizm - życie bez kolorów
Daltonizm to choroba, przez którą dziecko ma problemy z odróżnianiem niektórych kolorów. Bywa, że ciężko jest zauważyć, że maluch ma problem ze ślepotą barw. Jak zatem rozpoznać objawy i jak nauczyć dziecko żyć z taką wadą wzroku?
Skąd się bierze ślepota barw?
Daltonizm to choroba przekazywana genetycznie, co nie oznacza, że jeśli jedno z rodziców cierpi na tę dolegliwość, z pewnością problem będzie dotyczył potomka. Przenoszona jest wraz z chromosomem X, dlatego częściej dotyka chłopców niż dziewczynki.
Męscy potomkowie mogą odziedziczyć gen po dziadku, a dziewczynki po matce. To dość popularna choroba, na którą cierpi co 8 mężczyzna na 100 i jedna na 200 kobiet. Czasami dopiero w wieku dorosłym wykrywa się tę wadę i to zupełnie przez przypadek. Najczęściej dowiadują się o tym osoby przy robieniu prawa jazdy, kiedy trzeba określić kolor świateł na skrzyżowaniu. Daltonizm bardzo rzadko przybiera formę pełną, to znaczy, że widzi się świat tylko w białych i czarnych barwach. Najczęściej osoby dotknięte chorobą nie rozróżniają zieleni lub czerwieni, czasami obu tych barw. Zdarza się także problem z odróżnieniem koloru niebieskiego i żółci.
Zdarza się, że dziecko wykonuje rysunek w bardzo dziwnych, nierzeczywistych kolorach – może to być objawem jego ponadprzeciętnej twórczości lub właśnie - daltonizmu. Ponadto, chociaż ślepota barw jest chorobą wrodzoną, może ją również spowodować uszkodzenie siatkówki oka lub przyjmowanie niektórych leków.
Jak zdiagnozować chorobę
Trzeba być szczególnie uważnym, jeśli w rodzinie zdarzały się przypadki daltonizmu. Należy obserwować dziecko i pytać jakiego koloru są różne przedmioty. Jeśli przedszkolak, który już dobrze zna kolory, wciąż myli zielony z czerwonym lub żółty z niebieskim, należy wybrać się do specjalisty. Daltonizm można zauważyć także podczas dobierania przez dziecko skarpetek. Kiedy często wybiera dwie różne zamiast jednakowych, to objaw, że występuje u niego kłopot z rozróżnianiem kolorów.
Kiedy rodzic zauważy niepokojące objawy, należy udać się do okulisty, który przeprowadzi odpowiednie testy, między innymi - z tablicami pseudoizochromatycznymi. Badanie polega na pokazywaniu dziecku obrazków wykonanych z jednobarwnych kropek, wśród których znajduje się liczba w innym kolorze. W przypadku młodszych dzieci zamiast cyfr znajdują się obrazki. Jeśli pociecha nie ma problemów z rozróżnianiem barw, bez problemów powinna wskazać odmienne kolory. Jeśli jednak uważa, że na obrazku nie widać żadnych kształtów, wtedy można zdiagnozować daltonizm.
Jak leczyć?
Współczesna medycyna nie zna odpowiedniego leczenia, które jest w stanie zlikwidować daltonizm. Ślepotę barw można jedynie lekko skorygować poprzez specjalne okulary. Pozwalają one na rozróżnienie czerwieni i zieleni. Soczewki te mogą skorygować wzrok jedynie w przypadku częściowego daltonizmu i poprawiają widoczność barw o około 80%.
Ważne jest nauczenie dziecka bezpiecznego życia z daltonizmem. Nierozróżnianie koloru czerwonego może doprowadzić do niebezpiecznych sytuacji.
Pociecha musi nauczyć się korzystać z innych zmysłów i nie decydować o wszystkim na podstawie koloru. Maluch powinien wąchać i dotykać pokarmów przed ich zjedzeniem, aby uniknąć spożywania na przykład zepsutych owoców. W domu warto przykleić na kurki z zimną i gorącą wodą nakładki z napisem „zimna” i „gorąca”. Trzeba też wytłumaczyć dziecku, że poza domem musi najpierw delikatnie sprawdzić temperaturę wody, zanim umyje ręce. Konieczne jest też objaśnienie jak bezpiecznie poruszać się na skrzyżowaniu. Kiedy dziecko nie widzi czy pali się światło zielone, czy czerwone może dojść do nieszczęśliwego wypadku. Na szczęście obecnie coraz częściej do zielonego światła dołączony jest sygnał dźwiękowy, co pozwala na uniknięcie nieprzyjemnych i groźnych dla życia zdarzeń. Czasami zamiast samych kolorów pojawiają się też postacie, które informują czy należy stać czy można iść.
Aby ułatwić życie malucha nie należy kupować skarpetek o tym samym wzorze, ale w różnych kolorach. Każda para skarpetek powinna mieć inny motyw, aby dziecko mogło się samodzielnie ubierać.
Życie z daltonizmem
W dorosłym życiu może przynieść to problem ze znalezieniem wymarzonej pracy. Osoba ze ślepotą barw nie może zostać na przykład zawodowym kierowcą, chemikiem, lotnikiem, grafikiem czy farmaceutą. Musi zapomnieć o zawodach, które wymagają widzenia wszystkich kolorów. Jest jednak druga strona medalu. Osoby z daltonizmem mogą przeprowadzić najlepszą analizę czarnobiałych zdjęć lotniczych, a kobiety, które mają problem ze ślepotą barw mają dużo większą wrażliwość kolorów od reszty populacji.
Autor: Urszula Stanisławska-Hunek