Co to jest przewlekła niewydolność żylna?
Przewlekła niewydolność żylna dotyka w Polsce 47% kobiet i 37% mężczyzn. Z każdym rokiem ich liczba systematycznie się zwiększa. Niestety niezdrowy tryb życia i ciągły stres powoduje wiele różnych chorób. Jak ich uniknąć?
Przyczyny powstawania
Niewydolność żylna powstaje, gdy krew nie może swobodnie przepływać przez żyły i tętnice. Może być to spowodowanie zatkaniem lub zwężeniem żył oraz zbyt dużą objętością krwi w naczyniach, co może doprowadzić do cofani się krwi w obiegu. Zewnętrzny ucisk na żyłę również może doprowadzić do miejscowej niewydolności.
Czynniki zwiększające ryzyko zachorowania
Na tę przypadłość najczęściej zapadają osoby starsze. Szczególnie narażone są kobiety. Praca siedząca i stojąca również zwiększa ryzyko wystąpienia choroby. Większe prawdopodobieństwo zachorowania mają też osoby cierpiące na częste zaparcia oraz płaskostopie. Kobiety w ciąży lub przyjmujące doustne środki antykoncepcyjne są w grupie ryzyka, tak jak i osoby otyłe. Jest to również choroba dziedziczna. Według badań, jeśli jedno z rodziców chorowało na niewydolność, dziecko ma 40% szans na zachorowanie. Ryzyko to zwiększa się do 90%, jeśli oboje rodziców dotkniętych jest tym schorzeniem.
Częste zakładanie obcisłych ubrań, butów na wysokim obcasie oraz zakładanie nogi na nogę mogą doprowadzić do powstania niewydolności żylnej. Należy także unikać długiego przebywania na słońcu, gorących kąpieli oraz sauny. Po przebywaniu na słońcu warto schłodzić nogi zimną wodą.
Do opisywanego schorzenia mogą prowadzić:
- wrodzona i nabyta niewydolność zastawek żylnych;
- przebyta zakrzepica żył głębokich;
- żylne zespoły uciskowe, które występują najczęściej podczas ciąży;
- niewydolność żylna miednicy.
Objawy przewlekłej niewydolności żylnej
Charakterystyczne objawy to przede wszystkim pojawiające się na skórze widocznie poszerzone, kręte żyły. Po wysiłku zaczynają puchnąć nogi, co na początku znika po krótkim odpoczynku. Po jakimś czasie występuje stały obrzęk dolnych kończyn. Na łydkach zaczynają pojawiać się rdzawe przebarwienia, a następnie owrzodzenia. Mniejszymi symptomami są bolesne skurcze łydek i świąd skóry. Może też pojawić się zespół niespokojnych nóg i uczucie ciężkości kończyn dolnych.
Rozpoznanie i leczenie
Diagnostyka przewlekłej niewydolności żył polega na badaniu fizykalnym. Czasem wykonuje się badanie USG dopplerowskie kończyn dolnych.
W pierwszych stadiach choroby do ustąpienia lub zmniejszenia objawów stosuje się zmianę trybu życia. Należy w miarę możliwości zwiększyć aktywność fizyczną. Sprawdzą się spacery, bieganie, jazda na rowerze, pływanie czy ćwiczenia na siłowni. W diecie powinno znaleźć się wiele warzyw i owoców oraz produktów bogatych w błonnik (aby uniknąć zaparć). Należy robić sobie przerwy podczas pracy siedzącej i stojącej, spacerując oraz ćwicząc mięśnie łydek. Podczas leżenia i siedzenia warto korzystać z podnóżka, który ułatwi krążenie krwi. Można stosować także specjalne pończochy lub opaski uciskowe. Duże znaczenie mają też masaże kończyn oraz stosowanie miejscowo preparatów z wyciągiem kasztanowca, rutyną, hesperydyną i diosminą. W przypadku wystąpienia owrzodzeń podaje się duże dawki pentoksyfiliny, która zwiększa przepływ krwi.
Jeśli zmiana trybu życia i miejscowe leki nie pomagają, można wykonać zabiegi chirurgiczne. Należy do nich stripping, czyli usunięcie niewydolnej żyły lub skleroterapia, czyli zamknięcie żylaków. W żyłę wstrzykuje się drażniące substancje, które doprowadzają do zrostu zmienionego odcinka. Pomoże również chirurgia plastyczna zastawek żyły. Ta jednak dostępna jest tylko w kilku wyspecjalizowanych ośrodkach.
Skutki nieleczonej niewydolności żylnej
Nieleczone schorzenie może prowadzić do:
- powstania żylaków (u 60-80%);
- tworzenia się żył siatkowanych;
- silnych obrzęków (u 50% osób);
- zmian skórnych, takich jak: nadmierna pigmentacja, zmiany zanikowe, owrzodzenia.
Autor: Urszula Stanisławska-Hunek