Jesteś na stronie Badanie cytologiczne. Kiedy powinnam je wykonać?Przejdź do:
Badanie cytologiczne. Kiedy powinnam je wykonać?
18 lip 2017

Badanie cytologiczne. Kiedy powinnam je wykonać?

Cytologia to podstawowe badanie profilaktyczne, wykrywające zmiany chorobowe i nowotworowe w obrębie szyjki macicy. Polega ono na pobraniu z pochwowej części szyjki macicy wymazu, który następnie jest weryfikowany na obecność komórek zapalnych, martwiczych oraz resztek cytoplazmy. Badanie takie powinny wykonywać zarówno nastolatki, jak i kobiety w wieku rozrodczym.

Cytologia to podstawowe badanie profilaktyczne, wykrywające zmiany chorobowe i nowotworowe w obrębie szyjki macicy. Polega ono na pobraniu z pochwowej części szyjki macicy wymazu, który następnie jest weryfikowany na obecność komórek zapalnych, martwiczych oraz resztek cytoplazmy. Badanie takie powinny wykonywać zarówno nastolatki, jak i kobiety w wieku rozrodczym.

 

Cytologia to badanie profilaktyczne raka szyjki macicy. Dzięki niemu udaje się zapobiec 60–80% przypadków inwazyjnych tego nowotworu, ponieważ zostaje on wykryty jeszcze w fazie wyleczalnej. Dzięki kontroli wymazu z szyjki macicy można także stwierdzić zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).

Rak szyjki macicy jest wykrywany u około 3 tys. Polek rocznie, z tej liczby 1750 umiera z powodu zbyt późnej diagnozy. Przeprowadzona przez NFZ kampania społeczna i zaproszenia na cytologię sprawiły, że liczba kobiet korzystających z tego badania nieco wzrosła. W 2011 roku na cytologię zgłosiło się ponad 800 tys. pacjentek, w 2014 roku – 724 tys., a w 2015 roku – 680 tys. Jednak po zakończeniu programu i braku imiennych zaproszeń, liczba badających się pań w 2016 roku zmalała do niespełna 600 tys. (źródło: http://wyborcza.pl/TylkoZdrowie/7,137474,21258841,rak-szyjki-macicy-zabija-polki-bo-unikaja-cytologii.html).

 

Cytologia – wskazania do badania

Badanie cytologiczne jest wykorzystywane do wczesnego wykrywania ewentualnych zmian nowotworowych, kontrolnie podczas leczenia zachowawczego i operacyjnego nadżerki tarczy szyjki macicy, diagnostycznie w ramach oceny stanu nabłonka pochwy, działania leków hormonalnych, określenia terminu owulacji oraz czasu trwania II fazy cyklu. Wymaz z szyjki macicy jest również wykonywany u kobiet w ciąży, a następnie podczas pierwszej poporodowej wizyty u ginekologa. Pierwsze badanie cytologiczne powinno być zrobione po rozpoczęciu współżycia, jednak nie później niż po ukończeniu 25. roku życia. Następnie, profilaktycznie, należy je wykonywać regularnie, co 2-3 lata.

Kobiety często zmieniające partnerów powinny korzystać z cytologii raz w roku, ponieważ w takim przypadku zwiększa się ryzyko zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego HPV. Częściej badanie cytologiczne muszą również wykonywać panie znajdujące się w grupie podwyższonego ryzyka raka macicy. Najlepszym momentem do pobrania wymazu jest okres pomiędzy czwartym dniem po menstruacji, a czwartym dniem poprzedzającym kolejną miesiączkę. Przed badaniem kobieta powinna unikać współżycia oraz zrezygnować ze stosownych leków dopochwowych i irygacji. Cytologii nie należy robić w trakcie infekcji intymnej, ponieważ stan zapalny może zafałszować wynik badania.

 

Wyniki cytologii

Podczas badania cytologicznego są pobierane próbki wymazu z szyjki macicy, które następnie poddaje się analizie laboratoryjnej. Wymaz jest pobierany z tarczy szyjki macicy oraz z kanału szyjki. Wyniki badania cytologicznego przekazywane są w formie opisowej lub podziałowej. Rezultaty cytologii mogą być klasyfikowane według dwóch metod: Papanicolau lub system Bethesda. Segregacja Papanicolau jest najczęściej stosowana w Polsce, opiera się na pięciostopniowej skali:

  • I grupa – najlepszy wynik badania cytologicznego, oznacza, że w próbce znajdują się tylko prawidłowe komórki nabłonka płaskiego i gruczołowego;
  • II grupa – nieco gorszy wynik, jednak nieodbiegający od normy, pojawia się szczególnie u kobiet aktywnych seksualnie. Ten wynik oznacza, że w wymazie znajdują się komórki zapalne, jednak nie występują komórki nieprawidłowe, czyli przedrakowe;
  • III grupa – wynik niepokojący, określany jako „podejrzany”, oznacza, że w wymazie znajdują się komórki dysplastyczne, które mogą przekształcić się w komórki nowotworowe. Stopień dysplazji może być określany jako mały, średni lub duży. Mała dysplazja może być wynikiem stanu zapalnego i powinna ustąpić po odpowiednim leczeniu, średnia i duża jest wskazaniem do dodatkowych badań, np. kolposkopii lub biopsji;
  • IV grupa – wynik oznacza, że w wymazie znajdują się komórki atypowe, wskazujące na obecność raka przedinwazyjnego, występującego tylko w nabłonku. Wczesne wykrycie takiego nowotworu prowadzi do całkowitego wyleczenia;
  • V grupa – wynik wskazuje na zmiany złośliwe, oznacza, że w wymazie znajdują się zarówno komórki atypowe, jak i zmiany złośliwe, świadczące o obecności raka inwazyjnego. Gdy choroba zostanie wykryta we wczesnym stadium, istnieje szansa na skuteczną terapię.

Natomiast system Bethesda określa, czy pobrana próbka zawiera właściwy materiał do kontroli oraz przedstawia dokładny opis zmian, m.in. rodzaj zakażenia, obecność nieprawidłowych komórek oraz stan hormonalny pacjentki. Metoda Bethesda rekomendowana jest przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, ponieważ dostarcza ginekologom wszystkich potrzebnych do diagnozy informacji.

Cytologia jest ważnym badaniem, umożliwiającym wczesne wykrycie najczęściej występującego nowotworu u kobiet. To badanie bezpłatnie, w ramach refundacji NFZ, mogą wykonywać kobiety w wieku 25-59 lat co 3 lata.

 

Autor: Piotr Strugała


Dziękujemy za korzystanie z Portalu Pacjenta

Mednow Sp. z o.o.

ul. Johna Baildona 66A,

40-115 Katowice,

KRS 0001164024, NIP 6751811676

Zmień zgody cookie

Ładowanie zakończone