ADHD - czy konieczna pomoc psychologa
ADHD jest określeniem zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. Dzieci z ADHD sprawiają kłopoty rodzicom i nauczycielom. Wizyta u psychologa jest pierwszym krokiem na drodze do stwierdzenia zaburzenia i udzielenia dziecku wszechstronnej pomocy.
Jak objawia się zespół nadpobudliwości?
Obserwacja zachowania dziecka pomoże stwierdzić, czy występują u niego objawy charakterystyczne dla ADHD.
Do typowych zaburzeń należą:
- nadmierna ruchliwość – co jest szczególnie widoczne w czasie zajęć w przedszkolu lub szkole – dziecko nie potrafi usiedzieć w miejscu, wstaje z ławki, przemieszcza się po sali, przeszkadza w pracy innym osobom, głośno wygłaszając uwagi na różne tematy;
- problemy z koncentracją uwagi – dziecko nie potrafi wykonać w spokoju przydzielonego zadania, nie kończy pracy, rozprasza się, przeszkadza innym, często zapomina potrzebnych przyborów; zdarza się, że przyniesione przybory zostawia w różnych miejscach, o czym szybko zapomina, zajmując się innymi sprawami;
- impulsywność – przejawia się przerywaniem wypowiedzi innych osób, wypowiadaniem się bez uprzedniego namysłu oraz odpowiedzią na pytania, które nie do końca zostały wypowiedziane, dziecko jest hałaśliwe;
Objawy można zaobserwować na różnych polach – w środowisku domowym, w szkole, a także w trakcie zabawy z rówieśnikami. Dziecko z ADHD sprawia dorosłym problemy wychowawcze, co nie wynika jednak ze złej woli, ale z wewnętrznego przymusu, nad którym nie potrafi zapanować.
Zwracanie uwagi, upominanie, porównywanie z rówieśnikami może prowadzić do problemów osobowościowych. U dziecka mogą wystąpić lęki, niska samoocena, przekonanie, że nie zasługuje na dobrą ocenę i życzliwość – co może prowadzić do depresji.
Terapia dzieci z ADHD
Leczenie zaburzeń jest sprawą długotrwałą. Wymaga zaangażowania rodziny oraz szkolnych pedagogów i całego grona pedagogicznego.
Pierwsze kroki należy skierować do gabinetu psychologa, który przeprowadzi rozeznanie w problemie, podczas rozmowy z najbliższymi członkami rodziny dziecka oraz z samym dzieckiem. Następnym etapem terapii jest przeprowadzenie testów psychologicznych, ewentualnie neuropsychologicznych, które umożliwią ocenić zdolności dziecka oraz poznać przyczyny problemów szkolnych.
W trakcie leczenia powinny zostać wykonane badania wykluczające schorzenia mające wpływ na zachowanie dziecka. Lekarze specjaliści wskażą, czy pacjent nie cierpi na wadę wzroku, słuchu, wykluczą choroby psychiczne, występowanie padaczki, alergii, urazy głowy, i innych dolegliwości przeszkadzających w codziennym funkcjonowaniu. Jako uzupełnienie pozyskanych danych obrazujących zachowanie dziecka także przedszkole lub szkoła proszone są o wystawienie opinii zawierającej opis aktywności wychowanka.
Po przeprowadzeniu koniecznych badań i zebraniu informacji pochodzących z różnych źródeł, psycholog dokonuje rozpoznania ADHD i ustala terapię. Rodzina może skorzystać z terapii dla rodziców dzieci z ADHD. W wystawionej opinii znajduje się diagnoza oraz wskazówki, w jaki sposób szkoła oraz rodzice powinni postępować z dzieckiem. Psycholog może skierować dziecko na farmakoterapię po konsultacji z psychiatrą. Terapia psychologiczna i zastosowanie leków wspierających terapię, będą stosowane do czasu ustąpienia zaburzeń w zachowaniu.
Postępowanie z dzieckiem z ADHD
Podstawową zasadą jest określenie zrozumiałych dla dziecka zasad zachowania. Nie wolno wykluczać go z podejmowanych ustaleń. Podejmowanie decyzji razem z rodzicami i nauczycielami, wzmocni poczucie jego własnej wartości. Dorośli powinni konsekwentnie przestrzegać ustaleń. Dziecko natomiast musi wiedzieć, że za przekroczenie wspólnie nakreślonej granicy będzie ponosiło konsekwencje, co nauczy je odpowiedzialności za własne postępowanie.
Jeśli, dzięki staraniom, dziecku uda się spełnić oczekiwania i zmienić zachowanie, powinno otrzymać nagrodę. Wspólny spacer, wyprawa do kina czy zakup drobnego upominku zachęcą je do większego wysiłku i wzbudzą większą chęć do sprostania wymogom. Rodzice i nauczyciele powinni zauważyć wysiłek dziecka włożony w zmianę zachowania. Udzielanie pochwał jest doskonałym sposobem na wzmocnienie motywacji.
Terapia z dziećmi z ADHD prowadzona przez psychologa pomoże we właściwym funkcjonowaniu w grupie rówieśniczej i w środowisku szkolnym. Dziecko będzie w większym stopniu miało wpływ na swoje zachowanie.
Równolegle z pomocą, udzielaną dziecku, powinny być prowadzone spotkania terapeutyczne z rodziną.
Autor: Urszula Stanisławska-Hunek